مراقبتهای بهداشتی لازم برای بیماری های کبوتران و روش مداوای انان

اقتباس از سایت http://pigeonrace.ir/

مراقبتهای بهداشتی لازم برای بیماری های کبوتر

نکات کاربردی مهم ومختصرتجربی وعملی

-تهیه چند نوع دارو جهت نگهداری واستفاده معمول(دم دستی) توصیه می شود که همیشه در یخچال  داشته باشیم:

۱-لینکو پک جهت سرماخوردگی وعفونتهای چشمی :تزریق ۳واحد در سینه جهت پرنده بالغ 

۲-انروفان تزریقی(۳واحد در سینه جهت پرنده بالغ ) وانروکین خوراکی جهت پیشگیری ودرمان عفونتهای ریوی وتنفسی(۳واحد در دهان جهت پرنده بالغ )

۳-قرص مترونیدازول انسانی ویا پودر لوامیزول جهت مبارزه با انگل های داخلی.

۴-کپسول سولفادی می دین جهت عفونت وپنیرک و ناراحتی های دستگاه گوارش(آب خورک)

نیوکاسل:

بقیه مطالب در ادامه مطلب

 

 نیوکاسل:  طبقه بندی عامل این بیماری :خانواده ویروس aramyxo Viridae,Genus Rubula Virus اشاعه :• ارتباط مستقیم با ترشحات و بخصوص مدفوع پرندگان درگیر با بیماری .• غذای آلوده .• آب آلوده .• وسایل آلوده .• محیط و محوطه آلوده .• لباسهای آلوده افراد مرتبط با پرندگان .• و…… منابع ویروس :• ترشحات چرکین از دستگاه تنفسی .• مدفوع آلوده .• تمامی قسمتهای لاشه پرنده بیمار .ویروس این بیماری در خلال دوران بیماری و در دوره ایی محدود و در طول دوران نقاهت میتواند پخش شود .همچنین برخی از پرندگان قادر هستند که ویروس نیوکاسل را برای مدت یکسال با خود حمل کرده و در محیط پخش کنند .نحوه بروز بیماری :بیماری نیوکاسل در بسیاری از کشورهای جهان ، بومی و خاص همان مناطق میباشد . برخی از کشورهای اروپایی نیز برای سالهای دراز عاری از این بیماری کشنده و ویروس هولناک بودند .دوره بروز این بیماری با توجه به نوع آن بین چهار تا شش روز میباشد .پیشگیری و کنترل :باید توجه کرد که این بیماری متاسفانه هیچگونه درمانی ندارد .اقدامات بهداشتی :• جداسازی مطلق و شدید در هنگام بروز این بیماری( Isolation ) .• نابودی تمامی پرندگان مبتلا و همچنین پرندگانی که در معرض ارتباط مستقیم با این بیماری قرار داشته اند .• ضدعفونی کامل و دقیق محوطه های درگیر و غیر درگیر .• انهدام درس و صحیح لاشه ها .• کنترل میزان آفتها در گله .• پرهیز و اجتناب از تماس با پرندگانی که وضعیت سلامتی مشخصی ندارند .• کنترل میزان رفت و آمد افراد .• بهتر است که تمامی طیور موجود در فارم همسن باشند . اقدامات درمانی :واکسیناسیون با واکسنهای امولوسیون روغنی و همچنین واکسنهای زنده میتواند بصورت چشمگیری سبب کاهش تلفات در گله های طیور بشود .واکسن B1 زنده و لاتوسا بایستی در آب آشامیدنی محلول شود و یا بصورت اسپری دانه درشت استفاده شود . این واکسنها را گاهی نیز در داخل بینی استفاده می کنند .جوجه های سالم بایستی هرچه زودتر بین روزهای یکم تا چهارم زندگی واکسینه بشوند ، ولی تاخیر در واکسیناسیون اثرات واکسن را در هفته های دوم یا سوم کاهش می دهد .برخی از عفونتها مانند مایکوپلاسما ممکن است واکنش واکسن را شدیدتر کند . در این موارد میتوان از واکسنهای با ویروس کشته شده استفاده کرد .

درمان سنتی بیماری کله گیجا(سر کجی کفتر) خیلی وقت ها بیماری کله گیجه با نیوکاسل اشتباه گرفته می شود . وقتی شما یک کفتر را در جایی کوچک میگذارید و او به جای کوچک عادت ندارد کله گیجا میگیرد که برای خودم چندین بار این دلیل اثبات شده است بعضی ها هم میگویند بیماری نیو کاسل است(که من در قسمته زیر برای اون کفترایی که در جایی کوچک بوده اند راه حل را نوشته ام) البته بر اثر ضربه به سر نیز این اتفاق می افتد مثلا وقتی شما میخواهید یک کبوتر را از روی بام با طور صید(شکار)کنید که احتمال ضربه خوردن به سر زیاد است.احتمال دچار شدن به کله گیجا بسیار است.مخصوصا که اگر کبوتر جوجه باشد و برای بار اول به این شکل ناگهانی و سریع صید میشود(بر اثر ضربه ناگهانی) ۱٫شما باید هر موقع این بیماری را مشاهده کردید بلافاصله کفتر مریض خود را از سایرین جدا کنید(چون اگر کبوتران دیگر اورا بزنند مریضی آن بیشتر میشود) ۲. در ۴ روز اول بیماری فقط به آن نخود بدهید و در آخر کمی سیر(نخود ها را قبل از وارد کردن در ظرف آب به خوبی بشویید).نخود ها را در درون ظرف آبی قرار داده و وقتی ملایم شد دهن او را باز کنید و یکذره یکذره وارد دهنش کنید(مواظب باشید خفه اش نکنید یکذره یکذره)کمی سیر نیز در آخر بدهید.بعد از دادن نخودها آب نیز بدهید(بهتر است از همان آبی که نخود ها درون آن بوده اند استفاده کنید).مقدار غذا دادن شما بستگی به(شکم)کبوتر شما دارد. همیشه سعی کنید غذای آن (بعد از ۴ روز اول بیماری)به طوری باشد که نصفی از شکمش را با دانه های متنوع و بقیه با نخود و در آخر با کمی سیر پر شود . ۳.سعی کنید از دانه های مقوی استفاده کنید. نکته:اگر زیاد گندم بدهید ممکن است به بیماری اسهال دچار شود و در نتیجه ضعیفتر شود در کنار گندم از دانه های مقوی همچون شاه دانه.ماش.ملک(گاودانه)استفاده کنید.(این دانه ها نیز به همانند نخود ملایم باشند بهتر است).(چرا سیستم غدایی متنوعی داشته باشد؟برای بدست آوردن انرژی بسیار و مقابله با بیماری) ۴.مقدار دادن سیر:در هر وعده غذایی یک دانه سیر را به چهار قسمت تقسیم کنید(اگر دانه سیر کوچک باشد نصف آن دانه را در هر وعده بدهید)دادن یک چهارم در هر وعده کفایت میکند.(چرا سیر؟ چون سیر همواره دارای خواص بسیار زیادی است.مخصوصا برای مقابله و جلوگیری با بعضی از بیماری ها.ضد میکروب است ) زمان غذا دادن:سعی کنید بیشتر در ۳ وعده صبح و ظهر و غروب بدهید. ۵.باید همیشه شکمش سیر باشد.ضمنا اگر غذا و سیر را بیش از اندازه به کبوتر خود بدهید امکان بالا آوردن کبوتر زیاد است. ۶.چگونه وارد کردن نخود و سیر:شما میتوانید ۱. دهان کبوتر را باز کنید و سرش را رو به بالا بگیرید و بعد تکها های کوچک سیر و نخود را در درون دهانش بی اندازید.۲. میتوانید از گوشه دهان کبوتر(زیر دماق)از لبه دهان غذا را وارد دهنش کنید و مطمئن شوید که غذا بر روی زبانش باشد تا بتواند قورتش دهد ۷.آن را در یک جای بزرگ بگذارید تا بتواند برای خود قدم بزند. ۸.بیشتر در جلو آفتاب کبوتر را قرار دهید.(اگر آفتاب در ظهر بسیار سوزان است.مدت زمان کمتری کبوتر را در هنگام ظهر در جلو آفتاب قرار دهید.معمولا روزی ۴ ساعت خوب است) .وقتی که کبوتر به مدت طولانی در جلو آفتاب بوده باشد نباید آنرا به جای سردی ببرید چون احتمال گرفتگی بدن به خصوص کتفها بالا میرود ۹.وقتی که دیدید که دیگر کله اش به کجی نمیزند(که برای تشخیص این کار باید با تجربه باشید) بعد از ۲ هفته اش میتوانید قاطی کفترهایتان بگذارید البته در ابتدای شروع بیماری اگر پرها و دم کبوتر و نیز پرهای دور گردن کبوتر را بکشید چون جریان خون در این مواضع بیشتر می شود به زودتر خوب شدن کبوتر کمک می کند . همچنین برخی باتیغ یک شکاف کم عمق روی سر پرنده ایجاد می کنند ( حجامت سر ) و یا یک شیء داغ بر روی سر پر نده می گذارند .  این موارد به بهبود کبوتر کمک می کند ولی پرنده را کچل می کند .   بعد از چند روز خوب میشود؟ بستگی به مدت زمان دارد اگر شما زود اقدام کنید بهتر است و معمولا بعد از ۱ یا ۲ ماه خوب میشود(برای احتیاط بیشتر بعد از ۱ ماه که مرتبا به او رسیدگی کردید او را در یک جای بزرگ بگذارید چون دیده شده که بعضی از دوستان فکر کردند که دیگر خوب شده و قاطی کفترهای دیگرشان و یا جایی کوچک گذاشته اند و متاسفانه دوباره کفتر این بیماری را گرفته)شما بعد از ۲ الی ۳ ماه با خاطری جمع آن را در داخل تور خود بگذارید(البته باز هم بستگی به رسیدگی شما به کفترتان دارد) توجه:اگر کله گیجا کفتر کم باشد بعد از یک ماه و نیم و اگر شدتش متوسط باشد بعد از ۳ ماه خوب میشود(اگر تمامه نکات بالا را رعایت کنید ثمره حاصل دسترنج خود را خواهید دید) و اگر هم کله گیجا کفتر خیلی بود بهترین کمک به کفتر خلاص کردن او از این زندگی رنجبارش میباشد که شما با این کار بهترین لطف را در حق او انجام داده اید من خودم چندین بار با این بیماری مواجه و آن را درمان کرده ام(فقط نکات بالا را رعایت کنید)

بیماری آسم:علائم: این بیماری تمامی علایم بیماری سرماخوردگی را دارد به اضافه تنفس سخت با دهان باز .گاهی نیز تنفس پرنده همراه با صدا می باشد.درمان: دو قطره ید خوراکی را در ۲۸ گرم آب نوشیدنی حل کرده و روزی سه مرتبه از آن به پرنده داده شود. جای پرنده باید گرم باشد. میتوان کمی بخار اکالیپتوس نیز در محل اتاق پرنده استفاده نمود اما این بخار نباید زیاد باشد زیرا موجب خفگی پرنده خواهد شد. این درمان باید تا بهبودی کامل پرنده ادامه یابد . با افزایش آثار بهبودی باید درمان نیز با فاصله انجام شود. تغذیه پرنده نیز باید مقوی باشد.

 عفونت استرپتوکوکی ( streptococcus infections ) عامل آن باکتری استرپتوکوکوس می باشد و در همه جا حتی گرد و غبار موجود در هوا نیز وجود دارد و معمولا در مواقعی که عفونتهای ویروسی و یا سایر بیماری ها پرنده را ضعیف کند بعنوان یک میکروب فرصت طلب موجب بیماری میگردد . اکثرا در طول دوران جنینی و یا ده روز اول پس از خروج جوجه از تخم موجب تلفات می گردد. به ندرت نیز در پرندگان مسن تر ایجاد بیماری می کند  در بین پرندگان و پستانداران مشترک می باشد ولی به طور کلی در پرندگان اهمیت کمتری دارد . علائم بیماری متفاوت بوده و عوارض مختلفی ایجاد می کند . مثل آبسه های پوستی – زخمهای چرکی – آندوکاردیت وجتاتیو بر روی دریچه های قلب – تورم مفاصل – لنگش و بالاخره آبسه کف پایی . گاهی میکروب وارد خون شده و در طی یک یا دو روز موجب مرگ سریع همراه با عوارضی همچون افزایش تعداد تنفس در ساعات پایانی عمر پرنده – پف کردن – اسهال و بستن چشم ها می شود . در کبوتر ممکن است تلفات خیلی زیاد باشد . بعضی وقت ها پرنده دچار عوارض عصبی و افزایش تحرک می شود و به نظر هیجان زده می آید , به طوری که خودش را به اطراف زده و در اثر جراحات بوجود آمده و یا ضربه و خونریزی داخلی تلف می گردد . 

  لیستریوز( listeriosis ) این بیماری دراثر باکتریی بنام لیستریامونوسیتوژنز بوجود آمده و در بسیاری از انواع پرندگان و پستانداران ایجاد عوارض می کند . ولی در بین پرندگان , کبوتر نسبت به این بیماری حساس تر است . انسان نیز نسبت به این باکتری حساس بوده و گاهی دچار مننژیت می شود . معمولا باکتری از راه دهان وارد بدن شده و بیماریزا می گردد . خوشبختانه نسبت به انواع ضدعفونی کننده های رایج حساس می باشد و به سرعت از بین می رود . این بیماری در شکل حاد موجب تلف شدن پرنده ظرف مدت یک تا دو روز می شود . در مواقعی که دوره بیماری طولانی تر می شود , عوارض عصبی مانند لرزش و پیچش گردن و فلجی نیز بروز می کند .

 بیماری اریزیپلاس ( erysiplas ) این بیماری در اثر باکتریی به نام اریزیپاوتریکس ایجاد می شود .خوک و بوقلمون حساس ترین حیوانات نسبت به این باکتری می باشند ولی در کبوتر نیز این بیماری مشاهده می شود . در انسان نیز گاهی این باکتری در اثر ورود از راه زخم های پوستی موجب واکنشهای موضعی می شود . جوندگانی مثل موش یا حشرات گزنده نیز می توانند عامل بیماری را منتقل کنند . معمولا باکتری به طور آزاد در خاک مرطوب و یا آب های راکد کم عمق وجود داشته ئ تکثیر پیدا می کند . در مجموع این بیماری برای کبوتر خطر جدی ندارد و راه انتقال آن از طریق دهان است . معمولا علائم بیماری شامل بی اشتهایی – کز کردن – ضعف و اسهال سبز متمایل به زرد می باشد که خیلی سریع منتهی به مرگ می شود .  

بیماری های مایکوپلاسمایی ( mycoplasmosis ) عامل آن مایکوپلاسما می باشد که از نظر طبقه بندی پست تر از باکتری ها قرار می گیرد و فاقد دیواره سلولی بوده ولی در روی برخی از محیط های کشت آزمایشگاهی رشد می کند . در مقابل ضدعفونی کننده ها ی مختلف و خشکی محیط بسیار حساس بوده و ظرف چند ساعت در محیط خارج از بدن موجود زنده از بین می رود . بدین خاطر برای انتقال این بیماری نیاز به تماس نزدیک بین پرنده آلوده با پرنده حساس می باشد . این میکروب از طریق تخم نیز منتقل شده و در بین آنها ایجاد مرگ و میر می کند . معمولا برای بیماریزا شدن نیاز به عوامل مستعد کننده ای مثل سایر ویروس ها و باکتری ها دارد . علائم بیماری شامل مشکلات تنفسی – خرخر کردن – آبریزش از چشم و بینی تورم مزمن ملتحمه چشم و سینوس تحت چشمی و مفاصل می باشد .در جوجه ها نیز موجب افزایش مرگ و میر می گردد .

بیماری درد چشم:این بیماری مسری می باشد و باید پرنده بیمار را از سایر پرندگان جدا کرد. چشم درد میتواند به علت سرماخوردگی و یا تماس چشم پرنده با چوب نشیمن کثیف یا چیزهای آلوده و یا به علت یک بی نظمی داخلی و وجود عفونت در خود چشم بوجود آمده باشد و نباید نسبت به آن بی اعتنا بود.علایم: جراحات پلک ها ، خارج شدن مایع و قی از چشمها ، پلک های بهم چسبیده.علل بیماری: جریان هوا ، اتاق پر دود ، میکروبمداوای بیماری: استفاده از قطره های شستشو دهنده چشم مانند : آب بور ، محلول بابونه و پمادهای آنتی بیوتیکروش دیگر اینکه چشم پرنده را با استید بوریکی که برای چشم انسان تهیه کرده اند بشویید سپس محلول ۱۰% آرژیرول به داخل چشم بریزید این محلول باید تازه و مطمئن باشد . میتوان به جای آن نیز یک قطره روغن کرچک به چشم پرنده بریزید که جانشین خوبی برای آرژیرول می باشد.روش دیگر : ابتدا چشم کبوتر را با یک قطعه پنبه استریل آغشته به اسید بوریک شست و شو داده سپس روغن پنسیلین مخصوص چشم را به چشم پرنده بمالید. این کار چند روز باید ادامه یابد. عفونت روده:علایم : پاشیده شدن فضله به بیرون در حالیکه به رنگ سبز می باشد .مداوای بیماری: گرما ی محیط نگهداری پرنده بیمار بین ۳۰ تا ۳۲ درجه باشد. تاباندن نور مادون قرمز ، استفاده از چای معمولی ، ذغال پرنده . در صورت وجود زخم های ویروسی ، استفاده از انتی بیوتیک ها یا سولفونامید مؤثر است.

اسهال:علایم: فضله آبکی ، کثیف بودن اطراف مخرج ، کم اشتهایی و بی تفاوتی نسبت به محیط اطراف.علل بیماری: ترس و هیجان ، جریانات متغییر هوا ، تغییرات شدید دما ، خوراک فاسد.همچنین مصرف غذاهای مانده و کثیف توسط پرنده می باشد مانند دانه های کپک زده و مانده. آب کثیف و سبزیهای ترشیده یا مرطوب.بیماری کوکسیدین: علایم بیماری: سستی ، کم اشتهایی ، اسهال علل بیماری : این بیماری ویروسی می باشد. قدرت تکثیر این ویروس در تابستهای گرم و مرطوب در محل نگهداری پرنده که نظافت در آن رعایت نشود ، زیاد است. وجود این ویروس را با آزمایش فضله پرنده میتوان دریافت.مداوای بیماری: اضافه کردن سولفونامید یا فوراسولیدون به آب آشامیدنی پرنده بیمار.گرفتگی مجرای تخم گذاری پرنده:علایم: کبوتر ماده با پرهای پف کرده بی تحرک می ماند و معمولا پس از چند ساعت تلف خواهد شد.علل : احتمالا پرنده قادر به دفع تخم آماده از مخرج نمی باشد. ماده های جوان اغلب دچار این ناراحتی می شوند. در بعضی مواقع نیز پوسته تخم تشکسل نشده و موجب این عارضه می شود.مداوای بیماری: مالیدن یک قطره خوراکی مایع در داخل و اطراف مخرج و گرم نگهداشتن پرنده. ماساژ نرم و با احتیاط اطراف مخرج. توجه: هیچگاه نباید پوسته تخم را به طرف داخل بدن پرنده فشار داد. 

 عفونت استافیلوکوکی ( staphylococcus infection ) مهمترین گونه بیماریزای این باکتری استافیلوکوکوس اورئوس می باشد. باکتری های موجود در این خانواده درهمه جا از جمله گرد و غبار موجود در هوا پراکنده هستند . اکثر پرندگان سالم نیز در سطح پوست یا مخاط دستگاه تنفس یا گوارش یافت می شود و بعنوان یک باکتری عفونت زای فرصت طلب مطرح می باشد که در شرایط مستعد بیماریزا می گردد . جراهات پوستی و استرسهای طولانی از عمده ترین عللی است که باکتری را بیماری زا می کند . این میکروب نسبت به خشکی محیط مفاوم بوده و بدین ترتیب مدتها می تواند خارج از بدن موجود زنده بطور فعال باقی بماند . معمولا بیماری بطور انفرادی بروز کرده و بندرت همه گیر می شود . بسته به شرایط مختلف علائم بیماری بسیار متفاوت می باشد یکی از بزرگترین مشکلاتی که این میکروب ایجاد می کند افزایش تلفات جوجه ها در هنگام خروج از تخم و یا چند روز بعد از آن می باشد که معمولا در اثر عدم پاکیزگی لانه ها و یا استفاده نا صحیح و بی رویه آنتی بیوتیکهای مختلف در کبوتر ماده ( بعنوان پیشگیری کننده از بیماری های مختلف ) رخ می دهد . در این حالت عدم جذب کیسه زرده و یا تورم ناحیه ناف دیده خواهد شد .حالت دیگر ناشی از ورود باکتری به خون می باشد که موجب خمودگی – بی اشتهایی – ژولیدگی پرها و پف کردن و در نهایت مرگ می شود .گاهی افتادن بند های انگشتان پا و یا ناخن آنها بعلت عفونت به این باکتری می باشد . برخی مواقع عوارض عصبی از جمله لرز – برگشتن سر به طرف عقب و تشنج نیز قبل از مرگ دیده می شود . در حالاتی که عفونت از طریق خون و یا زخم پوستی به مفاصل برسد مومجب تورم و تجمع چرک فیبرینی در آنها شده و در مراحل پیش رفته موجب عفونت استخوان ها نیز می گردد . مواقعی که عوامل مستعد کننده و یا زخمهای پوستی حضور داشتته باشند این باکتری موجب تورم جلد همراه با چرک می شود و در ناحیه کف پا ایجاد آبسه کرده و سبب پادرد و لنگش می گردد .   یبوست:علایم : در این بیماری پرنده با پرهای پف کرده به گونه ای بی تفاوت در قفس می نشیند و سعی در دفع فضله می کند بدون آن که نتیجه ای بگیرد. پرنده رفتاری شبیه به بیماری گرفتگی مجرای تخم گذاری از خود نشان می دهد. از دیگر علائم میتوان به کمی اشتها ، سستی و بیحالی و دفع فضولات با زحمت زیاد همراه با تکان دادن خود و وجود رنگ سیاه در فضولات پرنده و خشک بودن آن اشاره کرد.علل بیماری: مصرف خوراک مانده و تغذیه از اشیاء غیر مجازمداوای بیماری : مالیدن روغن خوراکی مایع به مخرج پرنده . چکاندن یک قطره روغن کرچک یا روغن پارافین مایع در منقار پرنده .

بیماری تورم عفونی پیش معده ( infections proventriculitis ) این بیماری در اثر باکتری درشتی به نام مگا باکتر که به خانواده لاکتو باسیلاسه تعلق دارد بوجود می آید و در کبوتر – فینچ – مرغ عشق و برخی طوطی های کوچک دیده شده است . بیشتر مواقع این باکتری در طول دوران تولید مثل و پرورش جوجه ها مسئله ساز می شود ولی تقریبا همیشه با یک عامل مستعد کننده مثل تراکم زیاد یا سوء تغذیه همراه است . تنها نشانه بیماری از دست دادن تدریجی و بسیار آهسته وزن بدن است بطوری که طی مدت دوازده تا هجده ماه پرنده را از پا در می آورد عامل بیماری از طریق فضولات در محیط پخش می شود و از راه خوراکی سایرپرنده ها را مبتلا می کند . در کالبد گشایی زخم یا تورم پیش معده در ناحیه اتصال آن با سنگدان قابل مشاهده است که می تواند همراه یا بدون خونریزی باشد .  تنفس صدا دار:این بیماری به دو علت بوجود می آید: ۱- تغییرات شدید و ناگهانی دما ۲- تغذیه از دانه های کثیف و آلوده به گرد و فضولات خود یا کبوتر های دیگر.علامت این بیماری تنفس با صدا و با منقار نیمه باز است . در عین حال نفس بریده بریده می باشد.درمان: استفاده از شربتهای سینه و داروهای ضد سرفه و مخلوط کردن یک قاشق چایخوری الکل طبی رقیق با دو قطره گلیسیرین در آب آشامیدنی پرنده .و یا حل کردن یک قرص قابل حل ۵۰ میلیگرمی ترامایسین در یک فنجان آب و ریختن آن در جای آب پرنده است. این محلول برای برونشیت ، سرما خوردگی و اسهال پرنده نیز مفید است.

عفونت با باکتری ای کولای ( e.coli infection ) عامل این بیماری اشرشیاکولای است و بین بسیاری از گونه های پرندگان مشترک بوده و باعث بیماری میشود . برخی از انواع آن قدرت بیماریزایی شدیدی دارند و سایر انواع آن در تحت شرایط خاص مانند همراه شدن با شایر بیماریهای ویروسی و باکتریایی و یا شرایط بد نگهداری همراه با استرس های زیاد بیماریزا می گردند .علائم بیماری بسته به حاد بودن و یا تحت حاد بودن بیماری متفاوت است . در صورتی که باکتری وارد خون شود , موجب کز کردن پرنده و مرگ سریع او می گردد ولی اگر باکتری در اندامهای مختلف جایگزین شود موجب عوارض متفاوتی می گردد . گاهی اوقات وارد دستگاه تنفس شده و عوارض تنفسی می دهد که معمولا ناشی از تهویه بد محل نگهداری پرنده و گرد و خاک زیاد می باشد  اگر در مفاصل موضعی شود تورم مفصل و پادرد ایجاد می کند . در صورتی که وارد مجرای تخم شود موجب چسبندگی تخم و عفونت مجرا و نهایت مرگ می شود در دستگاه گوارش اسهال ایجاد می کند . در جوجه ها یا موجب تلفات قبل از خروج تخم می شود و یا جوجه به دنیا آمده ضعیف و کوچک بوده , دچار اسهال شده و بزودی تلف می گردد . سرماخوردگی:علایم: پف کردن ، لرز ، عطسه ، نفسهای تند و گاهی نیز یک قطعه سفید و شفاف از بینی پرنده سرازیر می شود. این بیماری در بعضی از کبوترها با اسهال سفید نیز همراه است. این بیماری را نباید با آسم اشتباه کرد.درمان : استفاده از غذاهای مقوی ، جلوگیری از کوران و تغییرات دما در محل نگهداری کبوتر بیمار.یک قاشق مربا خوری از سولفات دومنیزی در نیم لیتر آب حل کرده و بجای آب تا مدت ۲۴ ساعت به کبوتر بدهید.یک قاشق چایخوری روغن اکالیپتوس در یک فنجان آب جوش ریخته در جلوی سوراخ قفس نگهدارید بطوری که پرنده از بخار متصاعد شده استنشاق نماید ولی این کار نباید زیاد باشد زیرا ممکن است موجب خفگی پرنده شود. پس از ۲۴ ساعت آب اشامیدنی مسهل دار پرنده را بردارید و بجای آن آب آشامیدنی که در آن یک قرص ۵۰ میلیگرمی ترامایسین حل شده ، بگذارید.  

غده یا ورم جلدی(طعمه) :ورم زیر جلدی در کبوتر به علت مسدود شدن یکی از روزنه های ترشحات طبیعی بدن اتفاق می افتد. این روزنه ها که کارشان بیرون دادن بعضی از ترشحات طبیعی و داخلی بدن پرنده است گاهی بسته شده و ترشحات راهی به بیرون نخواهند یافت در نتیجه در زیر پوست پرنده جمع شده و بتدریج تراکم این ماده زیاد شده و تشکیل توموری را در بدن کبوتر میدهد.درمان: همین که تومور کاملا رشد کرده و بزرگ شد و پوست روی آن کشیده و نازک گردید موقع آن رسیده که آنرا از زیر پوست درآورند. پوست نازک شده را با یک تیغ تیز و استریل شده بشکافید و ماده پنیری شکل داخل آن را بیرون بیاورید . سپس به سر یک چوب خلال دندان پنبه استریلی بپیچید و زخم ایجاد شده را با آب استریل با دقت بشویید. بعد از آن پرنده را در قفس و مکانی راحت و بی سر و صدا قرار دهید و اطراف قفس را با پارچه ای بپوشانید تا از جست و خیز و فعالیتهای اضافی پرنده جلوگیری شود.

---

روشهای واکسیناسیون

 روش قطره چشمی (Eye drop ):  این روش برای واکسن های زنده مانند نیوکاسل، برونشیت و لارنگوتراکییت کاربرد دارد. در این روش هر ۱۰۰۰ دز واکسن را در ۲۸-۲۲ میلی لیتر آب مقطر حل کرده  و سپس یک قطره در چشم حیوان می چکانند. بهترین راه برای تست قطره چکان و میزان آب مورد نیاز برای رقیق کردن، چکاندن ۱۰۰۰ قطره آب و سپس اندازه گیری آب جمع شده می باشد که میزان آب مورد نیاز برای رقیق کردن ۱۰۰۰ دز واکسن را روشن می سازد. 

 روش تزریقی (injection ):  این روش برای واکسن های کشته و روغنی و بعضی از واکسن های زنده مانند مارک و رﺋوویروس بکار می رود. این روش بصورت تزریق داخل عضلانی( سینه و ران) و یا زیر جلدی ( گردنی) صورت می گیرد. معمولا” این واکسن ها در بطری های ۵۰۰ یا ۱۰۰۰ دزی در دسترس هستند که با استفاده از سرنگ های خودکار قابل تنظیم می توان جمعیت زیادی از پرندگان را در مدت زمان مشخص واکسینه کرد و ایمنی طولانی مدت ایجاد کرد. در این روش واکسیناسیون از سرسوزن های ۱۸ یا ۱۹ استفاده می گردد و بعد از تزریق به هر ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ قطعه پرنده، سرسوزن باید عوض شود. طول سوزن بسته به جثه پرنده بین ۶ تا ۱۲ میلی متر می باشد. 

 روش تلقیح در نسوج بال ( wingweb ):  این روش برای تلقیح واکسن آبله بکار می رود ولی می توان برای واکسن های آنسفالومیلیت، پاستورلوز و ….. نیز استفاده کرد. سوزن ها دارای دو تیغه می باشند که بر روی هر یک از تیغه ها یک شیار وجود دارد و باعث می شود که واکسن در دو نقطه تلقیح شود. برای رقیق کردن آن از آب به میزان ۱۱ میلی لیتر و گلیسرین به میزان ۱ میلی لیتر برای هر ۱۰۰۰ دز واکسن استفاده می شود. سوزن مربوطه باید به اندازه کافی در محلول واکسن فرو رود تا شیارهای آن کاملا” از محلول پر شود.

 روش آشامیدنی ( oral ):  اقتصادی ترین، ساده ترین ( با حداقل استرس ) و آسان ترین روش( از نظر امکانات و تجهیزات و نیروی کار مورد نیاز ) می باشد. برای واکسن های زنده مثل گامبورو، آنسفالومیلیت که بافت هدف ویروس دستگاه گوارش است روش کاملا” مناسبی است. در این روش احتمال خطا بالا بوده و تعداد پرندگان واکسن نخورده می تواند زیاد باشد. نکاتی که در این روش باید مورد توجه قرار گیرد: ۱-    بسته به شرایط آب و هوایی و سن طیور، آب را به مدت یک تا دو ساعت قطع می کنند. ۲-  آب مورد استفاده برای واکسیناسیون نباید حاوی مواد دارویی، کلر و سایر مواد ضدعفونی کننده باشد. ۳-  آب مورد استفاده برای هر ۱۰۰۰ دز واکسن بسته به سن پرنده و شرایط آب و هوایی از ۱۵ تا ۵۰ لیتر ممکن است متغیر باشد، هدف رسیدن تمام پرندگان به دز مناسبی از واکسن بر اساس آب مصرفی است. ۴-  برای حفاظت از ویروس های واکسن و رفع بقایای احتمالی مواد پاک کننده و یون های فلزات سنگین، میزان ۱ تا ۳ درصد شیر خشک نیم ساعت قبل از حل کردن واکسن در آب اضافه می شود. ۵-  شستن مسیر لوله های آبخوری، زنگوله های آبخوری و….. بسیار ضروری است و فیلتر فشار شکن در سیستم نیپل از مدار خارج می شود. ۶-  محلول واکسن باید در فاصله زمانی مناسب مصرف شود که بستگی به نوع واکسن دارد.( بین یک تا دو ساعت در واکسن نیوکاسل و حداکثر ۴ ساعت در گامبورو )

 روش اسپری: این روش در واکسن های زنده در جوجه های به سن یک یا چند روزه و پرندگان مسن تر استفاده می شود. نکاتی که در این روش باید مورد توجه قرار گیرد: ۱-  بهتر است در فصول گرم اسپری در ساعت اول صبح و یا شب که هوا خنک تر است انجام شود. ۲-    توصیه می شود که مخزن واکسن دستگاه اسپری را از جنس پلاستیک انتخاب نماﺋید. ۳-  تجهیزات بکار رفته در عملیات اسپری و آماده سازی محلول واکسن باید اختصاصی باشند و نباید برای انجام فعالیت های دیگر از آنها استفاده شود. ۴-  در هنگام اسپری سیستم های هواده مثل هیترها و هواکش ها خاموش، پنجره ها بسته و نور سالن به حداقل می رسد. ۵-  مقدار آب مورد نیاز برای هر ۱۰۰۰ دز واکسن به نوع و سن گله و دستگاه اسپری بستگی دارد. بطور کلی برای هر ۱۰۰۰ جوجه یکروزه ۳۰۰ الی ۵۰۰ میلی لیتر آب در نظر می گیرند. در مرغ های مسن آب مصرفی به ۵۰۰ میلی لیتر می رسد. ۶-  ذرات پراکنده شده در واکسن باید بین ۸۰ تا ۱۸۰ میکرون قطر داشته باشند. قطرات درشت تر سنگین شده و سقوط می کنند و قطرات ریزتر تبخیر خواهند شد. ۷-  از روش اسپری برای تجویز واکسن ها بخصوص برونشیت H120 در داخل کارتن جوجه در سن یکروزگی استفاده می شود. انتقال واکسن در داخل کارتن به خاطر نزدیکی جوجه ها با تماس فیزیکی بهتر انجام می شود. اسپری از ارتفاع ۳۰-۲۰ سانتیمتری انجام شده و جوجه ها ۱۵-۱۰ دقیقه بعد از واکسیناسیون در داخل کارتن می مانند. ۸-  رطوبت توصیه شده در زمان اسپری %۷۵ می باشد. پایین بودن رطوبت نسبی در سالن می تواند سبب کاهش اندازه ذرات شده و فعالیت تبخیر ذرات را تشدید نماید. ۹-  غبار حاصل از انجام عملیات اسپری باید به طور یکنواخت در سالن پخش شود.

مراقبتهای بهداشتی لازم برای نگهداری سگ در مزرعه

اقتباس از سایت

http://fordog.hpage.co.in/_45846176.html

 Urom Kartal Wood industry Co

مراقبتهای بهداشتی لازم برای نگهداری سگ در مزرعه

 مراقبت های بهداشتی:

 مراقبت های بهداشتی در سگ شامل بخش های گسترده ای می شوند که به طور خلاصه وساده به موارد زیر اشاره می شود:

از مراقبت های عمومی در سگ واکسینه کردن دوره ای بر علیه بیماری های انگلی وویروسی مراقبت دهان ودندان وتیمار کردن به خصوص سگها موبلند که به تیمار وشانه کردن حداعقل روزی 15دقیقه احتیاج دارندو مراجعه دوره ای هر6ماه به دامپزشک

حمام کردن :سگهای موصاف وسگهایی که بیرون از خانه نگهداری می شوند احتیاج به حمام ندارند وباید با برس وشانه مناسب تیمار شوند و درابتدای هرفصل ویا در موارد خاص می توان استحمام شوندسگهای موبلند بستگی به نوع واندازه موها هر 15 تا1 ماه یکبار باید حمام شوند به طور کلی استحمام برای انسان است و حمام زیاد برای سگ به علت از دست رفتن چربی پوست وموارد دیگر توصیه نمی شود تا حد امکان به جای استحمام از تیمار وشانه کردن مداوم استفاده شود

سن بلوغ :

 سن بلوغ حدودا 6تا9 ماهگی می باشد البته برای نسل کشی وزاد اوری بهتر است قبل از سن 18ماهگی از جفت کردن سگهای نر با ماده خودداری کنیم این امر به این علت می باشد که قبل از18ماهگی سگها به رشد کامل نرسیده وممکن است ابستنی در این سن برای ماده سگها خطرناک باشد ودر سگهای نر موجب ضعف جسمانی وتاخیر در رشد شود 

تولید مثل ومدت بارداری:

 همان طور گفته شد بهترین موقع تولید مثل در سگ بعد از زمان بارداری می باشد واقدام به نسل کشی از سگ در اولین دوره های فحلی سگ ماده توصیه نمی شود سگ ماده کامل وخوب سگی است که در حدود 2بار در سال در پاییز وبهار فحل شود  البته اولین بار ودوره فحلی ممکن است در هر فصلی رخ دهد .دوره فحلی تقریبا در حدود 3هفته طول می کشدومعمولا نخستین نشانه ان در سگ ماده پیدا کردن چند دوست نر می باشد در این مدت فرج سگ ماده متورم می شود ومعملا یک ترشح خونی وجود داردکه  تا 9روز به طول می کشدو تخمک گذاری یعنی ازالد شدن تخمهااز تخمداندر عرض 5روز بعدی یعنی در حدود روز های دهم تاچهاردهم می باشد وبهترین زمان تولید مثل وجفت کردن سگ نر با سگ ماده در روز دهخم به بعد می باشد چون قبل از ان سگ ماده سگ نر را به خود نمی پذیرد حفت گیری زمانی رخ می دهد که ماده اماده ایستاده  ودم را بالا می گیرد وبعد از چند حرکت توام با فشار نر  انها اصتلاح گره می خورند ودر هم قفل می شوندو تا20دقیقه تانیم ساعت یا حتی بیشتر بی حرکت می مانند وجفت گیری به طول می کشد نکته مهمی که وجود دارد به هیچ وجه در امر جفت گیری نباید دخالت کرد زمان بارداری سگ ماده در حدود 65 روز یعنی9هفته می باشد بعد از زایمان در حدود 8هفته توله ها باشیر مادر تغذیه می شوند

 طول عمر:

 طول عمر در نژاد های مختلف متفاوت می باشد ویا می توان گفت نژادهای دورگه بیشتر از نژادهای خالص عمر می کنند ولی به طور کلی عمری از5یا8سال تا20 سال برای نژاد های مختلف ذکر شده است مثلا درباره دوبرمن وپیکنیز که نسبتا در بین سگها بیشترین عمر را می کنند تا20سال هم عمری طبیعی می باشد ویا در نژاد های مینیاتوری وبعضی از گروه سگهای عروسکی مانند مالتز عمری در حدود8سال یاکمتر عمری طبیعی است

 اطلاعات ذکر شده ومطالب گفته شده مطالبی کلی وجامع ولی با زبان ساده در مورد سگها می باشد این امید است که این اطلاعات توانسته باشد به برخی از مسائل وسوالات در مورد سگها پاسخ گفته باشد در این پست سعی شده تا حد امکان اطلاعات به زبان ساده باشد واز مطرح کردن اطلاعات غیر لزوم وغیر کاربردی وتخصصی پرهیزشود ودر باره معرفی وشناساندن نژاد های مختلف واطلاعات وتصاویراین نژاد های سعی من این است در پستها ومقالات مختلف به معرفی نژاد های مطرح بپردازم

 

پيشگيري ازبيماريها

پنج بيماري کشنده سگها را مبتلا مي کنند وهرصاحب سگ آگاهي بايد حيوان خودرا دراولين فرصت ممکن درمقابل آنها حفاظت کند . اين بيماريها عبارتند از :

1 - ديستمپر سگ

2 - سخت شدن پنجه ها

3 - تورم کبد ويروسي

4 - يرقان لپتوسپيرايي

5 - عفونت پارواويروسي

6 - زخمهاي دهان

اين زخمها اساسا درسگهايي ديده مي شود که ازدندانهاي آنها غفلت شده است اگرچه ممکن است به طورمستقل نيز ايجاد شوند .

علل

1 - ساييدگي لثه ها وسطح دروني گونه ها توسط جرم دنداني که رشد زيادي کرده است . اين متداولترين عامل است .

2 - فشاردندانهاي آسياب روي لبهاي پاييني که بيشتردرسگهايي مانند اسپانيل – پيرنين مونتين- بلاد هوند .

تحت شرايط طبيعي بالانسي بين تخريب وبازسازي لايه اپي تليال ناحيه (Crevicuiar groove) که حافظ تماميت طبيعي غشاء پريودونتال مي باشد وجود دارد . بيماريهاي پريودونتال بدليل تجمع پلاکهاي غذايي درسطوح دندان ايجاد شده وشدت آنها مستقيما با مقداراين رسوبات مرتبط است .

تجمع اين پلاک بوسيله رسوب يک اسيد گليکوپروتئين که ازبزاق ناشي مي شود رخ مي دهد . باکتريهاي دهان به اين غشاء چسبيده وتوليد ماتريکسي ازپلي ساکاريد - پروتئين مي کنند که بوسيله مواد ديگري مانند سلولهاي اپيتليال مرده ، گويچه هاي سفيد ، چربي ، کربوهيدرات ، مجموعه پلي ساکاريد ، پروتئين ،کلسيم و فسفر اين مجموعه تکميل مي گردد .

با تشکيل پلاک فلورباکتريايي تغييرمي کند درابتدا مقاديرزيادي کوکسيهاي گرم مثبت وجود دارند اما وقتيکه پلاک کامل گشته وضخيم شد کوکسيهاي گرم منفي غالب شده وافزايشي درباکتريهاي بي هوازي ، اسپيروکتها وباکتريهاي ميله اي شکل متحرک ديده مي شود .اين ميکروارگانيزمها ايجاد زخم و اروزيون دراپيتليوم ناحيه (Crevicular) کرده واين مسئله سبب ايجاد التهاب لثه درناحيه اطراف مي گردد. تجمع وايجاد پلاک سبب خارج شدن (Crevicular groove) وکوتيکول مينا ازحالت طبيعي شده درنتيجه يک حفره پريودونتال ايجاد مي شود .ايجاد اين حفره سبب تسريع درتجمع پلاک وايجاد محيط مناسب براي رشد باکتريهاي گرم منفي بي هوازي مي گردد . اين تغييرات منجربه تحليل رفتن لثه ها وجمع شدن غشاء پريودنتال مي گردد . درنهايت اين اتفاقات منجربه عفونت ريشه دندان ، تخريب استخوان آلوئول وازدست رفتن دندان مي گردد .درابتدا ممکن است ديدن پلاک بجز بوسيله رنگهايي که وجود پلاک را آشکارمي سازند (Erythrosin) مشکل باشد . اما اين پلاکها با رسوب نمکهاي کلسيم از بزاق مينراليزه مي شوند . محصول مينراليزه شده يک رسوب تقريبا سفيد ، زرد يا قهوه اي مي باشد(Tartar , Calcuius) رسوبات بزرگ سبب تروما والتهاب لثه مي گردند .بنابراين بيماريهاي پريودونتال يک سندرم پيشرونده بوده که با يک التهاب لثه(Gingivitis) آغازشده وبه يک پريودونيتت (perioutitis) و درصورت عدم زمان مناسب ازدست دادن دندان ختم مي شود . دندانها ساختمانهاي سخت تغييرشکل يافته اپيتليالي هستند که دراستخوانهاي فک بالا وپايين قرارگرفته اند .

سگ وگربه داراي دندانهاي ساده (brachydont) مي باشند . اين دندانها داراي يک قسمت مرکزي ژلاتيني نرم بوده که بوسيله يک توده بزرگتري ازعاج (Dentine) پوشيده شده وخود عاج به نوبه خود بوسيله يک لايه بسيارسخت مينا پوشيده شده است . هردوجنس دربدو تولد فاقد دندان مي باشند اما درسنين بين دو تا هشت هفتگي يکسري دندانهاي شيري دردهان آنها شروع به رشد مي کند .

بين سنين دو (درگربه سه) تا شش ماهگي دندانهاي شيري ريخته ودندانهاي دائمي رشد مي کنند . اين ترتيب ممکن است منجربه باقي ماندن دندانهاي شيري درکناردندانهاي دائمي گردد .

زمان بيرون آمدن دندان درنژادهاي بزرگ سگ زودترمي باشد ولي حتي در نژادهاي کوچک و تمامي گربه ها تاج دندانهاي دائمي حداکثر درسن 12-10 ماهگي ظاهرمي شود.

 

 

 

 

فرمول عادي دنداني درسگها وگربه ها بصورت زير مي باشد :

دندانهاي لنايا درهر دو جنس داراي ريشه تکي هستند . درفک بالاي سگها اولين دندان گونه اي داراي يک ريشه بوده ، دومين وسومين داراي دوريشه هستند ومابقي داراي سه ريشه هستند . درفک پايين اولين وآخرين دندان گونه اي داراي يک ريشه و بقيه داراي سه ريشه هستند چهارمين دندان آسياب پيشين بالا و اولين دندان آسياب پايين به عنوان دندانهاي برنده(Carnasial) شناخته شده اند .

درگربه اولين دندان وچهارمين دندان گونه اي فک بالا داراي ريشه تکي هستند . دومين دندان داراي دو ريشه وسومين دندان گونه اي داراي سه ريشه هستند . درفک پايين گربه تمامي دندانهاي گونه اي داراي دو ريشه هستند.

درهردوجنس سگ و گربه در بدو تولد فک پايين کوچکتر ازفک بالا مي باشد . و تحت شرايط نرمال اين ارتباط تغييرکرده وقوس فک پايين بالغ بزرگتر از قوس فک بالا مي گردد .

به هرحال دندانهاي فک بالا بايد روي دندانهاي فک پايين را درناحيه جانبي (Lateral) پوشانده و دندان نيش فک بالا هم درسگ و هم درگربه درقسمت پشت دندان نيش فک پايين قراربگيرد . اين ترتيب قرارگرفتن دندانها در هر دو گونه سبب تسهيل در انجام عمل بريدن بخصوص بين دندانهاي گونه اي مي گردد .

درنژادهاي براکيوسفال و دوليکوسفال تغييراتي ازاين وضعيت مشاهده مي شود .

انگيزه هاي نگهداري سگ :

نگهداري وحمايت سگ درزندگي امروز به انواع واقسام مختلف مورد توجه قرارگرفته است . برخي اشخاص اين حيوان را مونس ومصاحب خود ساخته و يا براي تفريح وتفنن نگهداري نموده و آنرا جزئي ازخانواده محسوب مي نمايند و درموقع مسافرت يا مهاجرت سگ را نيزهمراه خود مي برند .

نژادهاي بخصوصي ازسگ که استعداد شکاردارند بعنوان سگهاي شکاري به کمک دوستداران شکار شتافته و با بهره گيري ازحس بويائي قوي که ازويژگي هاي آنها مي باشد درعمليات شکاريابي و يا پيدا کردن پرنده شکار شده در لابلاي بوته هاي جنگلي يا در درياچه ها و مردابها شکارچيان را ياري مي نمايند .

بعضي اشخاص سگ را بعنوان محافظ وپاسبان منازل خود و به منظور در امان بودن ازسرقت ودستبرد نگهداري مي کنند تا درموقع لزوم بتوانند با خيال آسوده و راحت به انجام امور خارج از منزل پرداخته و يا به گردش و مسافرت رفته و يا درهرحال درهنگام شب خواب آرامي داشته باشند .

سگهاي پاسبان در پادگانها و پايگاههاي نظامي نيز جهت محافظت و مراقبت مورد استفاده قرارمي گيرند . درپاره اي ازنژادها که ازقدرت بويائي ورديابي فوق العاده اي برخوردارهستند در واحدهاي امنيتي و کشف مواد مخدرتحت آموزش خاص قرارگرفته و مي توانند در جاي خود کمکهاي ذيقيمتي درکشف جنايات بعمل آورند .

همچنين بنا به دلايل متعدد انسان سگ را اهلي تربيت کرده است تا از قدرت خارق العاده و ويژگي هاي بارز و برجسته اين حيوان که مظهرحق شناسي و وفاداري لقب گرفته است به نفع خود استفاده نمايد .

 

 

 

 

 

از اين مسائل که بگذريم امروزه در موسسات پژوهشي پزشکي سگ بعنوان يک حيوان آزمايشي و تجربي کمک هاي ارزنده اي به توسعه و پيشرفت علوم وفنون پزشکي نموده و درواقع با از دست دادن زندگي خود خدمت بزرگي به تامين رفاه و آسايش بشر مي نمايد . نمونه بارز آنرا مي توان درزمينه بيماريهاي قلبي وعروش مشاهده کرد که تمامي پيشرفتي که در زمينه بيماريهاي قلب درانسان صورت گرفته مرهون اين حيوان با ارزش مي باشد .

در اجتماعات امروزي سگ فقط يک حيوان خانگي نيست بلکه يار باوفاي انسانهاي تنها ، دوست صميمي و عصاي دست و راهنماي نابينايان ، همپاي عاشقان شکار ، چوپان گله هاي گوسفند وگاو ، نگهبان ، نامه رسان ، همرزم سرباز در جبهه هاي جنگ و بالاخره شريک انسان درتمام ابعاد زندگي است .

سگ علاوه برتحقيقات پزشکي در مطالعات فضائي نيزمورد استفاده دانش امروزي است . اخيرا يک فيلسوف انگليسي در وصف سگ گفته است : سگ به مثابه يک انسان افتخاري است .

مراقبت ازسگ

انتخاب يک سگ بالغ بعنوان حيوان خانگي مثل قمارکردن است چون ممکن است حيوان کاملا فرمانبردارباشد و تعاليم مربوط به زندگي درخانه را به خوبي ياد گرفته يا اينکه از اطاعت از شما سرباز زند . حيوان ممکن است قبلا آزاد بوده تا بطورخودسر به هرطرف بدود لذا مهارکردن چنين حيواني مشکل است .

دراين موارد ممکن است شما صاحب حيواني شده باشيد که مالک قبلي آن بدليل ناتواني درنگهداري آن اقدام به فروش يا واگذاري آن کرده است . لذا شما قبل از خريداري يک سگ بالغ حتما با صاحب قبلي آن تماس بگيريد و از روحيات سگ سوالاتي بکنيد . زيرا ممکن است سگ عادات بدي مانند دويدن دنبال وسايل نقليه ، کشتن مرغ وخروس يا گازگرفتن مردم داشته باشد لذا بايد فکرکنيد که آيا قادربه نگهداري چنين حيواني هستيد يا نه . زيرا اين ترحم به حيوان نيست که مدام ازخانه اي به خانه ديگرجابه جا شود .

اگرشما سگ سرکش و شروري داريد هرگزآنرا به شخصي که بدنبال سگ نگهبان مي گردد ندهيد و به قولي خودرا ازدست آن خلاص نکنيد زيرا صاحب جديد آن هم مسلما بدنبال راهي براي خلاص شدن از آن مي گردد .

سگهاي بالغ نيزمانند توله سگها بايد جعبه يا سبد مخصوص به خود داشته باشند که درجاي ساکتي که درجريان هوا نباشد قرارگرفته باشد. ضمنا بايد ياد بگيرند که تازماني که به آنها اجازه ندهيد که روي صندلي شما بنشيند چون ممکن است چسبيدن موهاي آن به لباس شما براي شما امري عادي باشد ؛ اما براي مهمانهاي شما قابل قبول نمي باشد چون سگهاي بالغ مرحله جويدن را پشت سرگذاشته اند مي توانيد براي آنها يک سبد حصيري خريداري کنيد يا اينکه ازيک جعبه چوبي مقاوم که يک طرف آن ديوارندارد استفاده کنيد . همچنين مي توانيد ازسبدهاي پلاستيکي استفاده نماييد . درهرصورت بايد محل خواب به اندازه کافي بزرگ باشد تا حيوان درآن احساس آرامش کند .

درکف محل خواب حيوان مي توانيد ازيک پتو بعنوان زيراندازاستفاده کنيد . خوب است که بخاطرداشته باشيد که تخم انگلهاي خارجي اغلب داخل اين پتو پنهان مي شوند . لذا بهتر است آنرا بطورمنظم بشوييد .

اگرسگ شما درداخل لانه اي درحياط زندگي مي کند بايد مطمئن باشيد که لانه مزبورگرم بوده وهوا به آن نفوذ نمي کند . لانه مورد نظربايد ازچوب ساخته شده وکمي اززمين بالاترباشد تا رطوبت به آن نفوذ نکند . ضمنا درجهت کوران هوا نيز نباشد. مگر در مواقعي که هوا خيلي خوب است . لانه سگ را بايد درخانه يا گاراژ يا انباري قراردهيد .

اگرلانه سگ دائمي است و حيوان بايد درطول سال درآن زندگي کند بايد به اندازه کافي بزرگ باشد تا حيوان درآن کاملا احساس راحتي کند . ارتفاع آن هم بايد به حدي باشد که حيوان بتواند براحتي درآن بايستد . لانه مزبور بايد درگوشه اي ازباغ که ازسرما ، باد ونورخورشيد محفوظ باشد قرارداده شود . هر روز بايد مدفوع موجود درلانه تخليه شود تا باعث آلودگي انگلي نشود . ضمنا کف لانه بايد بوسيله يک ماده ضدعفوني کننده شستشو شود .محل خواب حيوان نيزبايد حداقل هفته اي يکبارشسته شود .

 

تمرين وبازي

نوع پوشش ميزان رسيدگي موي بلند همراه با پوشش عمقي موي ابريشمي مجعد غيرافشان صاف سيمي حمام کردن دربهاروپائيز ، برس کردن وشانه کردن مو به جلووسپس عقب ، شانه کردن پوشش عمقي برس زدن وشستشوي زود به زود ، هرسه ماه يکبار موها را کوتاه کنيد . هر6تا 8 هفته موها را کوتاه کنيد وحيوان را حمام بدهيد .

هر دو روز يکبار قسمتهاي کوتاه را برس بزنيد . قبل ازبرس زدن نواحي بلندتر را شانه بزنيد . بطورمنظم شانه بزنيد يا ازبرس سيمي(مويي) استفاده کنيد. يا ازHound glove بطورمنظم استفاده نماييد .

بطورمنظم شانه بزنيد . هرسه تا چهارماه موهاي حيوان را کوتاه کنيد وحيوان را حمام ببريد يا هر6 تا 8 هفته موهاي حيوان را کوتاه نماييد .

دراينجا يک برنامه کلي براي شانه زدن انواع سگها آورده مي شود. اگرچه شما ملزم به انجام تمامي مراحل درهرمرحله شانه زدن نيستيد اما ترتيب درست براي کسب بهترين نتيجه را به شما آموزش مي دهد .

1 - ازيک شانه دندانه باز براي جداکردن موها وازبين بردن گره ها استفاده کنيد .

2 - ازيک شانه نرم براي شانه کردن موهاي زيرچانه ، دم وپشت گوشها استفاده کنيد .

3 - به ميزان لازم موها را درجهت خواب آنها برس بزنيد .

4 - موهاي اضافي را با قيچي کوتاه کنيد .

5 - موهاي اطراف چشم . اندام تناسلي ومقعد را نيزکوتاه کنيد .

6 - سگ را به روش صحيح بشوئيد .

7 - به منظورصاف کردن موها تمام بدن را بخوبي برس بزنيد .

ابزارلازم جهت شانه کردن :

حداقل هرسگ به شانه وبرس مخصوص به خود نيازدارد . برس ها به انواع مويي Carder , hound gloves تقسيم مي شوند . همچنين شما جهت کوتاه کردن موهاي سگ به قيچي نيازداريد . ماشين هاي برقي نيزجهت کوتاه کردن موها مورد استفاده قرار مي گيرند که البته بايد اين کار توسط افراد با تجربه انجام شود . جهت جلوگيري از زنگ زدن اين ابزار آنها را دور از رطوبت نگهداري نماييد.

بعد ازاتمام هرجلسه ابزار مزبور را تميزکنيد وپس ازروغن کاري درجاي خود قراردهيد .  

 

بیماری های مشترک انسان و سگ

نوع مطلب: نگهداری از حیوانات خانگی ،بیماریهای مشترك بین انسان و دام ،

بیماری های مشترک انسان و سگ

هاری

بیماری لپتوز پیروز

بیماری ها بیماری ها ی انگلی

آلودگی با کک 

گال

قارچها

هاری :

 نوعی بیماری ویروسی دستگاه اعصاب مرکزی میباشد در اروپا روباه ها مسئول 90 % از موارد میباشند . و سگ در ردیف سوم آلودگی قرار دارد . گاوهای گاز گرفته شده در چراگاه بیشترین حیوانات اهلی مبتلا را تشکیل می دهند . در انگلستان در سال 1902 هاری ریشه کن شد . ریشه کن سازی با رعایت مسایل قرنطینه ای و شناسایی مخازن و امکان کنترل آنها واکسیناسیون دامها نکته قابل توجه در این باره تا کنون هیچ گونه گزارشی از انتقال هاری از سگ های شناسنامه دار به انسان گزارش نشده است ولی 2 مورد انتقال این بیماری از طریق پیوند قرنیه درایران سال 1373 گزارش شده است !! و همچنین در سال 1985 در پاکستان ابتلای تعدادی نوزاد ختنه شده به بیماری گزارش شده که شخص ختنه کننده در دوره کمون بیماری بوده و طبق سنت و طبق سنت محل ختنه را با بزاق خود آغشته میکرده بنا بر این سگها یی که در 3 ماهگی واکسیناسیون میشوند و بعد از هر شش ماه واکسیناسیون مجدد میگردد امکان انتقال بیماری تقریبا نزدیک به صفر میباشد.

 

بیماری لپتوز پیروز :

نوعی بیماری باکتریایی تک گیر است و با شدتهای مختلفی بروز میکند سایر اسامی این بیماری عبارتند از : تب کارکنان صنایع شیر . تب برنجکاران تب کانیکولا و ...

افرادی که بیشتر در معرض خطر قرار دارند :

کارگران فاضلاب

ماهیگیران آبهای شیرین

قایق بانها

معدنچیان

غواصهای غیر حرفه ای

تماس با حیوانات آلوده

منابع عفونت برای انسان

جوندگان

گاو و خوک سگ و گربه

آب
فاضلاب

راههای پیشگیری :

در محیط های آلوده

کلر زنی به استخر های شنا

زه کشی تالاب ها و استخرها و نواحی آبهای راکد

در محل نگهداری دامها

درمان حاملان کنترل جوندگان

واکسیناسیون سگ توسط دکتر دامپزشک در 2 تا سه بار متوالی با فواصل معین در اولین بار و واکسیناسیون سالانه خطر بیماری را در سگ به صفر میرساند

بیماری ها بیماری ها ی انگلی :

اکینو کوکوز : نوعی بیماری انگلی از دسته سستود ها ( کرمهای پهن بند بند ) نام عامل بیماری اکینو کوکوس گرانولوزوس

درمان مراجعه دامپزشک با دادن قرص ضد انگل مخصوص (درونسیت ) با دوز معین در هر سه ماه یکبار قابل پیشگیریست

عفونت با کرمهای پهن از قبیل شیستوزوما :

نوعی عفونت عمومی آب آزاد که منحصر به نارسایی کبدی میشود قابل انتقال بین انسان و حیوان دیپیلید یاز این بیماری نتیجه عفونت با کرم پهن سگ است . این بیماری اکثرا از ایالت متحده امریکا و اروپا گزارش شده همه گیر شناسی : میزبان واسط انگل ککهای بنام کتونو سفالیس کنیس هستند بندهای بارور در مدفوع میزبان نهایی دفع میشوند . سپس تخمها تخمها در محیط آزاد میگردند و بعد ککها آنها را بخورند . و در بدن ککها سرکوئیدها تکامل یابند و سپس سگ با خوردن ککهای آلوده مبتلا میشوند . سیستی سر کوئید در بدن آنها بالغ میشوند انسان نیز با خوردن کک ها آلوده میشوند

هیداتیدوز : عفونتی که توسط لارو کیستی شکل . کرم پهن سگ سانان ایجاد میشود –این انگل کرمهای پهن بند بند است . بطور گسترده در مزارع گوسفند داری وجود دارد .گوسفند مهمترین میزبان واسط اهلی اکینو کوکوس کرانولوزوس است . سگ روباه و سایر گوشتخواران میزبانهای مخزن نهایی اند کرم پهن در بدن سگ تخمهایی می گذارند که به همراه مدفوع خارج می شوند . سم داران و انسانها به علت خوردن تخم هاانگل – که در مدفوع سگ وجود دارد در گیر میشوند . سگها به علت خوردن احشای خام دارای کیست آلوده میشوند .

پیشگیری و کنترل : عدم دسترسی سگ به احشاء . همچنین خورانیدن داروی انگلی که توسط دکتر دامپزشک بطور 2 تا 3 ماه یکبار تجویز میشود .

کرمهای گرد :

توکسو کارا کنیس که انسان بیشتر در دوران کودکی به علت بلع تخمهای کرم به آن مبتلا میشوند . سوکاریاریسبیماری مشترکی است که توسط کرمهای گردی که معمولا درروده سگها (to canis وگربه to cati) وجود دارد ایجاد می گردد. توله سگها ازطریق بندناف دردورانجنینی ونیزخوردن شیرپس ازتولد آلوده می شوند اما گربه ها فقط ازطریق خوردنشیرمادرآلوده می شوند. این انگل نه تنها درسگ وگربه باعث بیماری می گردندبلکه درانسان مشاهده می شود.

چگونگی آلودگی به توکسوکارا

شما وفرزندانتان می توانید درصورتبلع ناگهانی تخمهای عفونی توکسوکارا که درخاک یا سایرسطوح آلوده وجوددارند( حتی اگرسگ یا گربه هم نداشته باشید) آلوده شوید تخم این انگل میتواند تا دوسال یا بیشتردرخاک زنده بماند.

راه تشخیص آلودگی به توکسوکارا

درصورت احتمال آلودگی به توکسوکارابا پزشکتان درمورد احتمال آلودگی صحبت کنید.درصورت ضرورت انجام آزمایشاتخاص مثبت تشخیص آلودگی ضروری است .

درمان توکسوکاریازیس

فرم احشایی آلودگی با داروهای ضد انگلی که معمولا همراه با داروهای ضد التهاب داده می شوند درمان می گرد

آسكاریس:

مشهورترین كرم حلقوی است كه بعد از اكسیور بالاترین نسبت آلودگی را در سطح جهان دارا می باشد . در حال حاضر سالیانه یک تا دو میلیارد نفر از مردم جهان به این بیماری مبتلایندكرمی است بزرگ و گرد شبیه کرم خاکی كه در درون روده كوچك بسر می برد و اندازه آن بین 35 . 15 سانتیمتر است

چرخه زندگیكرمهای بالغ بطور طبیعی در مجرای روده كوچك بسر برده و تخم ریزی می كند . تخم مقاوم كرم چنانچه با مدفوع روی خاك ریخته شود و در شرایط مساعد ( دمای 28 درجه سانتیگراد ،‌خاك رسی ،‌محیط سایه دار ) قرار گیرد بطور معمول بعد از 3 هفته قدرت آلوده كنندگی پیدا كرده و به تخم رسیده(تخم عفونی) تبدیل می شود. از آنجا كه انسان میزبان نهایی بسیاری از كرمها مانندآسكاریس و اكسیور ، تنیا ساژیناتاو … می باشدوتشخیص و درمان افراد آلوده نه تنها موجب بهبود آنان می شود ، بلكه اقدام بسیارموثری در جهت قطع زنجیره انتقال و مبارزه با منابع و مخازن نیز به حساب می آید.
درمان در سگ : معاینه مرتب دامپزشک چند داروی موثر بر آسکاریس عبارتند از: ترکیب مبندازول،ترکیب لوامیزولوترکیبات پیرانتل پاموت.

اکسیور :

دیگر انگلی از کرمهای کرد عفونت اكسیوریازیس دراثر نماتودی بنام انتروبیوسورمیكولاریس بوجود می‌آید.این كرم انگل انسان است ،انگل موش ورت وشمپانزهنیز ذكر شده است .این انگل شیوع زیادی در مناطق معتدل داشته و درمناطق گرمسیر كمتر می‌باشد.كرمی‌است نخی شكل، كوچك وظاهرا به رنگ سفید وشفافمی‌باشدداروهای مفید و موثر جهت درمان این بیماری عبارتند از : مبندازول ، پیپرازین سیترات ، پیروینیوم پاموات ، آلبندازول مهمترینواساسی‌ترین عامل در درمان و پیشگیری این آلودگی‌ها، رعایت بهداشت فردیودقت درحفظ بهداشت ونظافت كودكان، همراه با درمان شیمیایی می‌باشد
برای بازهم یک نمونه مطالعه به منظور تعیین شیوع آلودگی های انگلی روده ای کودکان مهد کودکهای شهریاسوج در سال 80 انجام پذیرفت. در این مطالعه توصیفی تحلیلی و مقطعی،تعداد 300 نفر به عنوان نمونه های مورد پژوهش از بین مهدکودکهای شهر یاسوجبه صورت تصادفی ساده انتخاب شدند.

در مجموع 6/36درصد از کودکان به یک یا چند انگل روده ای آلوده بوده که از این تعداد 52% پسر و 48% دختر بودند.بیشترین آلودگی مربوط به تک یاخته ژیاردیا(3/18%) بود و شیوع آلودگی به سایر تک یاخته ها و کرمها به ترتیب عبارت بودند از: آنتامیباکلی 90%، بلاستوسیستیس هومونیس 5%، آیدومیبابوسچیلی1%، هیمونولیپس نانا1% و انتروبیوس ورمیکارلیس 9%، در مقایسه جنس کودکان با نوع انگل رابطه معنی داری وجود نداشت: هرچند هر چه سن کودکان بیشتر می شد، شیوع انگل نیز افزایش می یافت که شاید دلیل این مسئله ارتباط اجتماعی آنها با محیط خارج باشد. درمان در سگها معاینه مرتب و تجویز دارو توسط دامپزشک میباشد

انگلهای خارجی :

جرب دمو دکس :

در انسان در فولیکول مو غدد چربی و ترشحات گوش و جوشهای کوچک ایجاد میشوند

پیشگیری و کنترل :

شست و شوی روزانه با آب و صابون

سگها برای درمان انگلهای خارجی هر سه یکبار به دکتر دامپزشک مراجعه کنند و داروی مخصوص را دریافت نمایند

آلودگی با کک :

کتونو سافالیدس کنیس ککی است که ایجاد مزاحمت میکند ککها اغلب قوزک پاها را نیش میزنند و لی شب هنگام زمان خواب دیگر قسمتها را هم نیش میزنند

کک ها در بدن حیواناتی مانند گربه موش صحرایی گربه و سگ یافت میشود

دوره زندگی: کک ماده آماده تخم گذاری بدن میزبان را ترک . تا در محل نزدیگ محل زندگی میزبان روی خاشاک (لانه موش . لانه پرندگان )تخم بگذارد این تخمها بسیار ریز و قابل روئیت نیستند . وقتی تبدیل به لارو شدند بدنبال پناهگاه میگردند (خاشاک کف منزل . لانه پرندگان و جوندگان . بین موهای حیوانات خانگی و حتی گردن افرادی گه نظافت نمی کنند و لباس چرک میپوشند . در پایان لاروی و تبدیل به کک بالغ به میزبان حمله میکنند

پیشگیری و کنترل :

معاینه مو های اطراف گردن و شکم حیوان

استفاده از پودر ها و سمهای مخصوص که دامپزشک ارایه میدهد

سمپاشی محل زیست و خواب سگها و تکرار 15 روز بعد

گال :

نوعی بیماری پوستی که توسط جربها ایجاد میشود و امگان دارد گاهی انسان هم آلوده شود جرب با تماس مستقیم یا غیر مستقیم منتقل میشود و انتقال جرب بین گونه های مختلف معمول نیست

پیشگیری و کنترل :

معاینه هر سه ماه یکبار سگ

درمان بیماران

رعایت بهداشت تغذیه مناسب در انسان و حیوان

رعایت قوانین قرنطینه بین کشورها

قارچها :

کچلی :

از میان 21 نوع قارچ بیماری زا برای انسان فقط 6 نوع منشا حیوانی دارند با اینکه تریکو فیتون ورکوزوم : ( عامل گاوی ) در کشور انگستان و اکثر کشورها اولین علت کجلی است

میکروسپروم کنیس (سگ گربه ) مورد بحث است .. دیگر قارچها از طیور . میمون گاو . اسب . حیوانات وحشی و اهلی .

همه گیر شناسی :

۱- مستقیم از حیوانات

2-غیر مستقیم توسط اشیا

نشانه ها :

میکروسپوروم کنیس معمولا سگ و گربه را آلوده میکند ممکن است ریزش مو در اطراف گردن گربه مشاهده میشود

نکته مهم : از لحظه ای که درمان شروع شود انتقال بیماری متوقف می شود

پیشگیری و کنترل :

اجتناب از تماس با حیوانات آلوده

از این بحث چنانچه که گفته شد نتیجه گرفته میشود که مسلما بیماریهای قابل انتقال از حیوانات به انسان که شاید بالغ بر 400 مورد می باشد مراقبت و نظارت دقیقی را می طلبد اما انتقال بیماریها از سگ و گربه به انسان بسیار محدود بوده و در حیواناتی که تحت نظر دامپزشک هستند و تحت مراقبت و درمانهای انگلی وواکسیناسیون قرار می گیرند سلامت اعضای یک خانواده را به مخاطره نینداخته و از نظر بهداشت جامعه موارد بسیار و معضلات حل نشده فراوانی وجود دارد که باکنترل ان موارد می توان سلامت وبهداشت جامعه را تامین نمود.

حکم نگهداری سگ در خانه !

اقتباس از سایت تبیان:

http://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=217871

سه شنبه 31 فروردين 1395 - 11 رجب 1437 - 19 آوريل 2016

 

صفحه اصلي > احکام اسلامی > فلسفه احکام

 

 

• تعداد بازديد :
• 31087
• شنبه 11/9/1391
• تاريخ :

حکم نگهداری سگ در خانه !

 

---

در آموزه های دینی، با در نظر گرفتن مصالح و مفاسد، درباره نگهداری برخی حیوانات در محل زندگی انسان توصیه هایی شده، چنان که از نگهداری برخی نهی شده است.

 

---

مساله نجاست سگ یکی از مسائل فقهی اسلام هست، که در جامعه امروزی اطلاع از چگونگی آن برای بسیاری حائز اهمیت است. عده ای از سر کنجکاوی می خواهند بدانند که: چرا اسلام سگ را نجس می داند؟ و در کدام آیه یا روایت از متون دینی ما، علت نجاست سگ بیان شده است؟ این افراد در این حکم، شک و شبهه ای ندارند و تنها از فلسفه نجاست سگ سوال می کنند. می خواهند بدانند: آیا در اسلام فقط حکم نجاست سگ بیان شده یا علاوه بر این،  به فلسفه این حکم نیز اشاره ای شده است؟

عده ای نیز دم از حقوق حیوانات می زنند و حکم نجاست را بر خلاف حقوق سگ می دانند! از نگاه آنان سگ یک حیوان با وفا است و همین را دلیلی برای طهارتش می دانند. علاوه بر این از کوچک ترین دستاویزها برای اثبات سلیقه شان استفاده می کنند:

- مگر می شود سگ با این وفاداریش نجس باشد؟

- در قرآن و روایات از نجاست سگ سخنی به میان نیامده است!؟

- قرآن با نام بردن از سگ اصحاب کهف، از این حیوان تمجید کرده است!

- حضرت علی(علیه السلام) مردم را به یادگیری ده خصلت ارزنده ی سگ و بکار بستن این خصائص در زندگی توصیه فرموده‌اند!

- و ...

حال آنکه معلوم نیست نام بردن از سگ اصحاب کهف در قرآن چه ربطی به نجاست یا طهارت سگ دارد؟ وفاداری سگ و مفید بودنش ، چه ربطی به عدم نجاست او دارد؟ و چگونه می توان از سخن امیرالمومنین(علیه السلام) پی به طهارت سگ برد؟

برخورد سلیقه ای با مسائل و ربط دادن همه چیز برای اثبات سلیقه شخصی، بخصوص برای کسانی که صلاحیت اظهار نظر در مسائل شرعی را ندارند تا جایی پیش می رود که در اصل و اساس مساله ای تشکیک می کنند.

برای به دست آوردن حکم شرعی، قرآن یکی از منابع استنباط احکام الهی می باشد، علاوه بر کتاب آسمانی ما، روایات معصومین(علیه السلام) یکی دیگر از منابع است که اگر حکمی در قرآن ذکر نشده بود باید به این روایات رجوع شود

اگر مفید بودن و وفادار بودن سگ برای حکم به طهارتش کافی باشد، پس خون که حیات انسان با کمبود آن در خطر می افتد، نباید نجس باشد؟ آیا کسی در فواید و نیاز انسان به خون و همچنین در نجس بودن آن شک دارد؟ آیا به بهانه ی اینکه انسان اشرف مخلوقات هست، می توان نجاست خون او را انکار کرد؟

یکی از سوالات مطرح در مساله نجاست سگ، اینست که : آیا در قرآن که کاملترین کتاب آسمانی است به نجاست سگ اشاره ای شده است یا نه؟

در قرآن کریم در سه مورد از سگ سخن گفته شده که عبارتند از:

1- ماجرای سگ اصحاب کهف: خداوند در سوره کهف در مورد سگ اصحاب کهف چنین می فرماید:

«...سگشان بر آستانه ی غار دو دست‏خود را دراز کرده بود.»(1) «... وَکَلْبُهُم بَاسِطٌ ذِرَاعَیْهِ بِالْوَصِیدِ ...» (2)

در این آیه هیچ گونه اشاره ای به طهارت و نجاست سگ نشده است، نهایت استفاده ای که از این آیه می شود، اینست که:

-اصحاب کهف سگ نگهبانی را همراه داشتند.

- سگ در دهانه غار، یعنی محلی غیر از محلّ استراحت اصحاب کهف آرمیده بود(بِالْوَصِیدِ) .(3)

تنها نکته قابل توجه در اینجا، مساله همراه داشتن سگ است که در ذیل عنوان «نگهداری سگ در خانه» به آن خواهیم پرداخت. (که نگهداری سگ نگهبان اشکالی ندارد.)

2- ماجرای بلعم باعورا: خداوند در سوره اعراف، بلعم باعورا را به سگ تشبیه کرده ‏است و چنین می فرماید: «فَمَثَلُهُ کَمَثَلِ اَلْکَلْبِ إِنْ تَحْمِلْ عَلَیْهِ یَلْهَثْ أَوْ تَتْرُکْهُ یَلْهَثْ» (4)

سخن از یک عالم دانشمند است که ابتدا در مسیر حق بود، به گونه‏اى که کسى انتظار انحراف او را نداشت. سرانجام دنیاپرستى و پیروى از هواى نفس او را به سقوط کشاند. به نحوى که تشبیه به سگ شده است.

 

اما چرا به سگ تشبیه شده؟

زیرا او بر اثر شدت هواپرستى و چسبیدن به لذات جهان ماده، یک حال عطشِ نامحدود به خود گرفته که همواره دنبال دنیاپرستى مى ‏رود نه به خاطر نیاز و احتیاج بلکه به شکل بیمارگونه‏اى همچون یک «سگ هار» که بر اثر بیمارى هارى، حالت عطش کاذب به او دست مى‏دهد و در هیچ حال سیراب نمى ‏شود.(5)

در این آیه نیز نه سخن از طهارت سگ است و نه سخن از نجاست آن آمده است.

3- حکم صید سگ شکارچی: خداوند در ابتدای سوره مائده می فرماید:

«یَسْأَلُونَکَ مَاذَا أُحِلَّ لَهُمْ قُلْ أُحِلَّ لَکُمُ الطَّیِّبَاتُ وَمَا عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوَارِحِ مُکَلِّبِینَ تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَکُمُ اللَّهُ فَکُلُوا مِمَّا أَمْسَکْنَ عَلَیْکُمْ وَاذْکُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَیْهِ ...»(6)

از تو سۆال مى‏کنند چه چیزهایى براى آنها حلال شده است؟ بگو : آنچه پاکیزه است ، براى شما حلال گردیده؛ و (نیز) صید حیوانات شکارى و سگ‏هاى تربیت یافته ... .

قرآن کریم در احکام فقهی معمولا به کلیات بسنده کرده است . به عبارتی دیگر قرآن همچون قانون اساسی است که فروع قوانین مدنی، حقوقی، جزائی و ... را در آن نمی توان یافت

در این آیه سخن از حلال بودن گوشت حیوانی است که توسط سگ شکاری صید شده است نه نجاست یا طهارت سگ. هرچند دلالت بر قابل استفاده بودن صیدی که توسط سگ شکاری انجام شده دارد و در روایات نیز آمده است که این صید را می توان پس از شستن محل تماس سگ استفاده کرد.

این سه آیه تنها مواردی بودند که در آن سخن از سگ به میان آمده، امّا در آن نه اشاره به طهارت سگ شده نه نجاست آن. حال که ثابت شد قرآن دلالتی بر نجاست و طهارت سگ ندارد، آیا می توان نتیجه گرفت که پس سگ نجس نیست؟

آیا همه احکام باید در قرآن ذکر شده باشند؟

آیا می توان حکمی را فقط بخاطر عدم ذکر آن در قرآن انکار کرد؟(7)

 

پاسخ اینست که:

اولاً: قرآن کریم در احکام فقهی معمولا به کلیات بسنده کرده است. به عبارتی دیگر قرآن همچون قانون اساسی است که فروع قوانین مدنی، حقوقی، جزائی و ... را در آن نمی توان یافت.

ثانیاً: تبیین و تفسیر آن را به پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) و به دنبال آن، امامان معصوم(علیهم السلام) سپرده است، «وَ أَنْزَلْنَا إِلَیْکَ الذِّکْرَ لِتُبَیِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَیْهِمْ»(8) یعنی ای پیامبر ما ذکر بر تو نازل کردیم تا برای مردم آنچه را بر ایشان نازل شد (قرآن) تبیین و تفسیر نمایی و خود قرآن دستور داده که علاوه بر آنچه خداوند در قرآن بیان فرموده، از سخنان پیامبر(صلی الله علیه وآله)  و امامان(علیه السلام)  اطاعت کنیم: «وَ مَا آَتَاکُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ مَا نَهَاکُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا»(9) یعنی ای مردم هر چه را رسول الله(صلی الله علیه وآله) به شما دستور داد ، اجرا کنید و هر چه را نهی کرد باز ایستید.

اگر پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) مى فرمایند: «إِنِّی تَارِکٌ فِیکُمُ الثَّقَلَیْنِ کِتَابَ اللَّهِ وَ عِتْرَتِی أَهْلَ بَیْتِی»(10)، من دو چیز گرانبها را در میان شما به امانت مى گذارم که این دو از هم جدا نمى شوند «إِنْ تَمَسَّکْتُمْ بِهِمَا لَنْ تَضِلُّوا أَبَداً»، اگر به هر دوى آنها تمسک کردید هلاک نمى شوید.

سرّ این فرمایش پیامبر اکرم (صلّى الله علیه وآله وسلّم) این است که تمام آنچه ما به آن احتیاج داریم در نصّ و ظاهر قرآن نیامده است و ما باید در کنار قرآن روایات پیامبر(صلی الله علیه وآله) و ائمه(علیهم السلام) را در نظر بگیریم. اما اگر گفتیم یکى را قبول داریم، اگر گفتیم «حَسبُنا کِتابُ الله»، و عترت را رها کردیم، ضمانتى براى هدایت ما نخواهد بود. این دو چیز را باید با هم داشته باشیم تا بتوانیم به هدایت برسیم.(11)

خلاصه اینکهبرای به دست آوردن حکم شرعی، قرآن یکی از منابع استنباط احکام الهی می باشد، علاوه بر کتاب آسمانی ما، روایات معصومین(علیهم السلام) یکی دیگر از منابع است که اگر حکمی در قرآن ذکر نشده بود باید به این روایات رجوع شود.

اگر مفید بودن و وفادار بودن سگ برای حکم به طهارتش کافی باشد، پس خون که حیات انسان با کمبود آن در خطر می افتد، نباید نجس باشد؟ آیا کسی در فواید و نیاز انسان به خون و همچنین در نجس بودن آن شک دارد؟ آیا به بهانه ی اینکه انسان اشرف مخلوقات هست، می توان نجاست خون او را انکار کرد؟

نجاست سگ در روایات

از امیرالمومنین علیه السلام روایت است كه آن حضرت فرمودند : از پیامبر اكرم صلَّى الله علیه و آله سۆال شد: خداوند سگ را از چه آفرید؟ حضرت فرمودند: حق تعالى آن را از آب دهان ابلیس آفرید. محضر مباركش عرض شد: یا رسول الله چگونه؟ حضرت فرمودند: هنگامى كه خداوند متعال آدم و حوّا را به زمین هبوط داد، آن دو همچون دو جوجه لرزان مى لرزیدند، ابلیس نزد درندگانى كه پیش از آدم در زمین بودند رفت و به آنها گفت: دو پرنده از آسمان به زمین آمده‌اند كه تا به حال بزرگتر از آنها دیده نشده، برویم و آنها را بخورید. درندگان به طرف ایشان حركت كردند و ابلیس پیوسته ایشان را تحریص و ترغیب مى كرد و فریاد مى زد و درندگان را به مسافتى نزدیك آدم و حوّا آورده بود، از سرعت و شتاب در كلامش آب دهان او بیرون ریخت و خداوند متعال از آن ب دو سگ آفرید، یكى نر و دیگرى ماده، این دو سگ در اطراف آدم و حوّا ایستادند سگ ماده در جدّه و سگ نر در هند و نگذاردند كه درندگان نزدیك آن دو شوند و از همان روز سگ دشمن درندگان و درندگان نیز دشمن سگ گردیدند. (علل الشرائع ج1 ص 152)

 

نکوهش از نگهداری سگ در خانه

پیامبر(صلی الله علیه وآله) فرمود: خانه ای که سگ در آن باشد، ملائکه الهی به آن در نمی آیند.

امیرمومنان علی(علیه السلام) فرمود: از نگهداری سگ در خانه بپرهیزید.

بی شک نهی از نگهداری این حیوان در محیط زندگی و نهی از نزدیک شدن به آن، برای آلوده بودن آن و زمینه انتقال برخی از میکروب ها و نجس بودن آن از نظر حکم فقهی است و روشن است که حفظ و نظافت و بهداشت خود و محیط زندگی و پاکی بدن و لباس و ظروف و ابزار و وسایل خورد و خوراک از نظر تعالیم دینی اهمیت بسیاری دارد؛ ولی با این حال داشتن سگ آموزش دیده که از آن برای اهدافی مانند نگهبانی مزرعه، کارخانه و گله یا در شکار و جست و جوی اجناس قاچاق استفاده می شود، در صورتی که سه نکته یاد شده (نظافت، طهارت و بهداشت) درباره آن مراعات شود از نظر احکام اسلامی اشکال ندارد.

امیر مومنان فرمود: در نگهداری سگ خیری نیست، مگر در سگ شکاری برای نگهبانی و سگ همراه گله گوسفندان.

 

پی نوشت ها :

1. مصباح یزدی، محمدتقی، آذرخشی دیگر ازآسمان کربلا، انتشارات مۆسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، چاپ اول

2. شیخ حر عاملى، وسائل الشیعة، 29 جلد، مۆسسه آل البیت علیهم‏السلام

3. نجفی ، محمد حسن، جواهر الکلام

4. مغنیه، محمد جواد، الفقه المذاهب الخمسة

5. آیة الله حکیم، سید محسن، مستمسک العروة الوثقی، 14 جلد

6. مطهری، مرتضی ، مجموعه آثار

7. صدوق، شیخ محمد بن علی بن الحسین بن بابویه القمی، علل الشرایع، دو جلد، انتشارات دارالبلاغه.

8. پیام زن، پیاپی 104، ص 66-70 و 65

9. جمعی از نویسندگان، جامعه ایده‌آل اسلامی و مبانی تمدن غرب

10. انصارى، شیخ مرتضى، المکاسب

11. نجفی الخوانساری، موسى بن محمد، منیة الطالب فی شرح المکاسب، ‍ تقریرات المحقق المیرزا محمد حسین النائیینى

                                                                                                                                               فرآوری : زهرا اجلال

بخش احکام اسلامی تبیان

 

---

منابع :

کتاب مفاتیح الحیاة آیت الله جوادی آملی

سایت آیت الله مکارم شیرازی

اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید.

از کجا و چگونه زنبور داری را شروع کنیم ؟(۱)

از کجا و چگونه زنبور داری را شروع کنیم ؟(۱)

اقتباس از http://bee76.blogfa.com/post/134

 

زنبورداری شغلی پر منفعت و پردرآمدی است . در ایران موردی بوده د که در عرض یکسال توانسته ۲ میلیون تومان از یک کندو محصولات زنبورداری برداشت کند .

اولین شرط در کار زنبورداری این است که از نیش زنبور هیچ ترسی نداشته با شید که اگه واهمه پیدا کردید کار را باخته اید

قیمت های برخی از محصولات زنبور عسل بالا است مثل زهر ان که هر گرم زهر خشک زنبور ۳۰۰ دلار است معادل ۶ گرم طلای خالص یا ژله رویال کیلویی ۳ میلیون هم بوده است

برای همین زنبورداری شغل پر در آمدی است .

اولا زنبور داری شغلی جالب و متحیر کننده می باشد . جالب اینکه در این شغل با موجوداتی سرو کار داریم که زندگی تشکیلاتی آنها نمونه بارزی است از نظم و ترتیب و همکاری متقابل که هر وقت به کندو ها سر زده با مشاهده فعالیت های هر یک از زنبور ها به شکلی خواهید بود که متوجه نظم و ترتیب بسیار شگفت انگیز خواهید شد و پی به قدرت خداوند یکتا خواهید برد.

ثانیا شغلی پرمنفعت : با فروش محصولات کندو (عسل ، گرده گل ، موم، بره موم و ژل رویال)درامد قابل توجه ای به دست خواهید آورد . که باعث دلگرمی و انگیزه برای ادامه این شغل خواهد بود .

اما برای شروع کار قبل از هر چیز باید بدانید محلی که زندگی می نمایید . یا قرار است . کندو ها را آنجا مستقر نمایید . برای زنبور ها مناسب می باشد تا هم احتیاجات خود کلنی را براورده نماید و هم محصول اضافی داشته تا شما از آن استفاده نمایید .

بخش اول محیط زنبور ستان:

1 – محیط از لحاظ شهد و گرده فراوان مناسب شغل زنبور داری باشد .

محیط فاقد گل و گیاه و یا محیطی که گل و گیاه در آن کم بوده و یا فقط مدت کوتاهی از سال گل وجود دارد برای زنبور داری مناسب نمی باشد. به نظر من مهمترین و اساسی ترین بخش زنبور داری محیط مناسب ( در اکثر اوقات سال گل فراوان وجود داشته باشد) برای زنبور داری می باشد . گیاهانی چون درختان میوه شکوفه دار بهاره (، سیب ، گلابی ، مرکبات ، زردالو، آلوچه و گیلاس) پنبه ،آفتاب گردان ، یونجه ، شبدر ، اسپرس ، بیدمشک ، گوَ ن ، آویشن ، خردل ، زعفران ، نخود ، لوبیا ، نعنا ، اقاقیا ، کاج ، گیاهان زینتی و طیف بسیار وسیعی از دیگر گیاهان زراعی ، باغی ، جنگلی ، گیاه هان دارویی خور روی کو ها و تپه ها و مرتعی منابع شهد و گرده برای زنبور عسل محسوب می شوند. در این شرایط شما بهترین راندمان تولید را از زنبورستان خود خواهید داشت . اگر شما بهترین زنبور دار باشید ولی محیط فاقد گل و گیاه باشد . شما موفق نخواهید بود.

2 – شرایط آب و هوایی مناسبی داشته باشد .

به طور معمولی باد شدید یا باران و مه آلود بودن هوا و یا گرما و سرما ی شدید در همه نقاط وجود دارد اما این شرایط فقط مدت کوتاه و در حد 3 الی 10 روز از سال به وجود می آید . اما گرما یا سرمای بیش از حد تحمل ، بارندگی پیوسته و زیاد ، هوای ابری در بیشتر اوقات سال یا فصل مورد نظر ، بادهای شدید ، هوای شرجی یا هوای غالبا مه آلود ، افزایش یا کاهش ناگهانی درجه حرارت هوا و آلودگی غیر تحمل هوا ممکن است. در اقلب اوقات سال چنین منطقه ای را برای استقرار زنبورستان نا مطلوب میکند و زنبور داری را با ضرر و تلفات زیاد همراه می نماید .

3 - اهمیت وجود منبع آب سالم در اطراف زنبورستان :
زنبور نیز مانند سایر جانداران به آب به عنوان حیاتی ترین نیاز خود احتیاج دارد . هر چه آب سالم و پاکیزه در دسترس تر ( حداکثر 50 متر) باشد . بازه کندو ها بالا تر می رود . و زنبورستان از سلامت بهتری برخوردار خواهد بود .

4 - بهداشت منطقه زنبورستان و اهمیت آن :
زنبور عسل نیز مانند سایر حیوانات به برخی از بیماری ها حساس است و متاسفانه بیشتر بیماری ها باعث انهدام بخش مهم یا تمامی کلنی های زنبور دار می شود و یا ضمن خسارت به زنبور دار معالجه می شوند . بنابراین اقتصادی ترین اقدام برای جلوگیری از ابتلای زنبورها به بیماری توجه زنبور دار به بهداشت منطقه است .. نزدیکی به گواری ها یا مرغداری ها و یا کارخانه جات مواد شیمیایی و یا کود کمپوست و یا محل تخلیه زباله و یا مزارعی که با آب فاظلاب آبیاری می شودند برای زنبورستان مساعد نمی باشد. زیرا بوی بد زنبوران را فراری می دهد .
5 - آلودگی های صوتی و بوهای نامطلوب :مکان استقرار زنبورستان از نقاط پر سر و صدا مثل جاده های پر رفت وآمد ، کارخانه های پر سر و صدا و غیره به اندازه کافی دور باشند تا سرو صدا موجب هراس زنبورها و فراری شدن آنها نشود .
6 - اهمیت دور بودن کافی زنبورستان از نقاط مسکونی :
زنبورها با توجه به شعاع پرواز خود ممکن است تا 5 کیلومتر از محل زنبورستان دور شوند . اما نزیک بودن زنبورستان در فاصله 200 متری به خانه های مسکونیبه وجود آمد مشکلاتی از قبیل ورود به خانه ها به خاطر وجود مواد شیرین و بروز مشکل برای صاحب خانه و یا ناتوانی از خروج از خانه برای زنبور باشد و یا دم غروب با روشن شدن چراغهای روشنایی برای زنبور عسل که جهت یابیش با نور خورشید می باشد دچار مشکل نماید . و شما می بینید که زنبور ها برای رفتن به کندو در اطراف چراغ برق جمع شده اند .
7 - اهمیت رعایت فاصله زنبورستان ها از هم :
در شرایطی که بیماری های مسری در زنبورستان های همسایه شما وجود دارد حداقل فاصله لازم به رعایت زنبورستان ها از یکدیگر در هر منطقه 6 کیلومتر است . اگر منطقه پوشش گیاهی چندان خوبی نداشته باشد چند مشکل اساسی پیش خواهد آمد .
1 - تولید عسل کمتر در دو زنبورستان مجاور هم به علت کمبود منابع شهد و گرده . 2 - به علت گرده افشانی بیش از حد مورد نیاز بیشتر گل ها به میوه یا بذر تبدیل شده و تمام میوه ها قادر به دریافت مواد غذایی کافی نمی شوند و از کیفیت محصول کاسته شده 3- امکان رفتن اشتباهی زنبورهای یک زنبورستان به زنبورستان های دیگر و شیوع بیماری و غارت وجود دارد .
8 - میزان نزدیکی زنبورستان به جاده :
جاده برای زنبورستان یه حسن می باشد که دسترسی به وسایل نقلیه برای حمل و نقل ، بارگیری و تخلیه کندوها را آسان می نماید . اما اگر جاده نزدیک زنبورستان پر رفت و آمد باشد .( جاده های بین شهری ، اتوبان ها) زنبور عسل از سرو صدا و هم به علت اوج پرواز کم با وسایل نقلیه برخورد کرده و تلف می شوند.
9 - بهترین مناطق استقرار یک زنبورستان :
بی تردید بهترین مکان استقرار یک زنبورستان در یک باغ یا مزرعه بزرگی است که محصول آن باید توسط زنبور عسل گرده افشانی شود. در این صورت علاوه بر تولید عسل برای زنبوردار محصولات کشاورز یا باغ دار هم به قدر کافی گرده افشانی می شود.
10 - استقرار زنبورستان در کنار دریا یا رودخانه :
چنانچه زنبورستان در ساحل دریا یا رودخانه مستقر شود زنبورها برای نوشیدن و جمع آوری آب بطرف آنها رفته و معمولا جریان آب رودخانه یا امواج دریا بیشتر زنبورها را غرق می کند و به این ترتیب خسارت سنگینی به جمعیت کلنی ها وارد می شود .
11 - سطح زنبورستان و استقرار کندوها روی پایه یا سکو :
سطح زمین زنبورستان باید دست کم 30 سانتی متر بالاتر از زمین های اطراف باشد.
12 - فاصله کندوها از هم در یک زنبورستان :
در یک زنبورستان رعایت فاصله 5/2 متر بین دو کندو و فاصله 4 متری بین هر ردیف ضروری است .
13 - مکان زنبورستان در رابطه با سمپاشی باغ ها و مزارع:

زنبورستان شما نباید در نقاطی که سپاشی زیاد وجود داردبه خصوص جالیز ها و مزارع گلزا که بیشترین سم پاشی ها را دارند قرار گیرد . در حقیقت شما عطای این مزارع را به لقاء شان ببخشید.
14 - جهت استقرار کندوها در زنبورستان:
چنانکه منطقه ای که زنبورستان در آن مستقر است بادخیز نباشد می توان کندوها را به گونه ای در زنبورستان مستقر کرد که سوراخ پرواز آنها به سمت مشرق یا جنوب باشد در این صورت با طلوع خورشید نور به سمت جلوی کندوها می تابد و زنبورها زودتر فعالیت روزانه را آغاز می کنند.در مناطق بادخیز سوراخ پرواز باید در جهت مخالف وزش باد باشد تا بخصوص در زمستان باد سرد به داخل کندوها وزیده نشود و در سایر مواقع نیز موجب ناراحتی زنبورها نشود.

15 – عدم وجود دشمنان زنبور عسل:

شما نباید زنبورستان خود را در مناطقی که دشمان زنبور عسل از جمله سار ، خرس ، زنبور قرمز، موریانه و موچه که قابلنابودی و یا محارشان وجود ندارد . قرار دهید .

 

16 - مسافت مکان جدید زنبورستان تا مکان قبلی :
شعاع پرواز مفید زنبور عسل به 2 کیلومتر و شعاع پرواز دور آن به 6 کیلومتر و گاهی به 12 الی 5/13 کیلومتر می رسد. برای جلوگیری از مراجعت زنبورها به مکان زنبورستان قبلی مکان زنبورستان جدید تا قبلی باید بیش از 6 کیلومتر فاصله داشته باشد.
17 - رابطه کندو و مساحت زنبورستان:
دیوارها نباید از 2 متر مرتفع تر و فواصل بین کندوها به میزان حداقل 5/2 متر از هم باید رعایت شود.
18 - نحوه استقرار کندوها در زنبورستان:
محل استقرار کندوها در زنبورستان باید به گونه ای طراحی شود که زنبورهای پرواز کننده از کندوهای مختلف مانعی در جلوی زنبورهای دیگر نباشد به همین جهت در استقرار کندوها طرح هایی چون زیگ زاگ - مربع - گروهی - موازی و غیره ممکن است عملی گردد.

بخش دوم توانایی و امکانات شما :

 

از مهمترین شرایط این شغل شخص خود شما که باید دانست توانایی جسمی و مالی در ابتدا این کار را دارا می باشید یا نه . به نظر بند زنبور داری باید یا شغل اول باشد یا شغل دوم در صورتی که شغل اول سبک و با وقت فراغت زیاد باشد برای نمونه معلمان و بعضی از کارمندان .

اگر من بخوام به طور خلاصه شغل زنبور داری را معرفی کنم . باید بگویم . زنبور داری به 3 فصل بهار ، تابستان و زمستان تقسیم می شود .

فصل و اول فصل بهار از اول اسفند ما شروع می شود و وظیفه زنبور دار این است که ابتدا از با یه بازدید سطحی از سلامت کندو ها و وجود ملکه اطمینان کسب نموده و هفته ای 3 مرتبه به کندو ها شربت 1 به 1 داده تا به اوایل فروردین می رسید در این زمان جمعیت زیاد شده و وظیفه ما این است که به طور متوسط هر 8 روز یک مرتبه از هر کندو بازدید نموده تا از اردو زدن کندو جلو گیری نماییم و قاب های سیاه و کهنه را از کندو خارج و برگ موم تازه به کندو می دهیم .اگر کندو با جمعیت بیش از 10 قاب مشاهده کردیم به کندو طبق می دهیم . این فصل پر کار ترین فص زنبور داری می باشد و تا اول خرداد به طول می انجام .

فصل دوم فصل تابستان می باشد که فصل برداشت عسل و کوچ و مراقبت از کندو ها و فصل اوج سم پاشی ها می باشد . این فصل تا اواخر شهریور به طول می انجامد .

فصل سوم : که از اول مهر آغاز می شود و وضیفه ما دادن شربت 1 به 1 ( یک کیلو شکر با یک کیلو آب) به کندو ها تا برای زمستان گذرانی کندو مشکل پیدا نکند .به طور معمول یه زنبور دار به هر کندو در سال 12 کیلو شکر که معادل 24 کیلو شربت یک به یک می باشد می دهد . از این 12 کیلو شهر 7 کیلو در بهار و 5 کیلو در زمستان می باشد . محافظت در برابر زنبور قرمز و سار ها و دیگر موجودات مزاحم بوده و دریکی دیگر از وظایف ما گذاشتن یه پارچه کتانی روی قابها برای گرم نگه داشتن کندو می باشد .تهیه خمیر شیرین برای جبران کمبود گرده گل هم در این فصل انجام می شود . همه این کارها تا اواسط آبان پایان یافته و زنبور دار در کندو را محکم می بندد و تا آغاز اسفند ماه به هیچ عنوان نباید درب کندو را باز نماید .

حال کسی که قصد زنبور داری دارد باید بدان که به ازای هر کندو در طول سال چه مقدار از وقت خود را باید صرف این کار نماید که اگر غفلت نماید به منزله از دست دادن کلنی می باشد.

نکته دیگر هزینه خرید و نگهداری وسایل زنبور داری می باشد که حداقل از 200 هزار تومان برای وسایل زنبور داری( استراکتور ، دودی ، کلاه ، کاردک و . . . ) لازم می باشد و برای هر کندو در سال 20 هزار تومان مصالح ( شکر ، موم ، خمیر شیرین و . . . ) لازم می باشد .

به نظر من اگر شما قصد شروع زنبور داری را دارید بهتر است سال اول با 3 الی 6 کندو شروع نمایید تا ضمن مشغولیت و رفع خستگی کار روزانه و یا سرگرمی با زندگی و کار زنبور داری آشنا گردید به نوعی سال اول را کارآموزی کنید و با مطالعه کتب و سایت های زنبور داری و مشورت و آموزش از کسانی که سابقه زیادی در این شغل دارند خود را برای توانایی در این کار محک زده و در ضمن نیاز خانواده خود را به عسل طبیعی براورده نماید . در صورت تمایل در سال دوم با 20 الی 30 کندو به عنوان شغل دوم و کمک هزینه زندگی ادامه دهید و با آزموده شدن و تجربه جستن از خسارت های احتمالی وارده و پیدا کردن دلیل آن و و سود جستن از موارد منفعت آورد خود را برای زنبور داری به عنوان شغل اصلی و تنها ممر درامد خانواده برای سال بعد آماده نمایید .

در سال سوم شما می توانید با 100 کندو ادامه دهید از 100 کندو به بالا خود را زنبور دار حرفه ای نامیده و نیاز به استخدام کارگر داشته و علاوه بر فروش عسل از فروش دیگر محصولات کندو درامد کسب نموده و با درامدی در حد یه خانواده متوسط ایرانی زندگی نمایید . در این سالها تجربه و ممارت لازمه کار است . چنین زنبور داری باید همیشه تعداد زیادی جمعیت در اختیار داشته و با آنها کار کند . آنچه برایش اهمیت فوق العاده دارد علاوه بر تعداد جمعیت و قوی بودن تک تک آنها شناخت محیط از لحاظ گل ها ی عسل خیز در ماه های مختلف سال است . زنبور داری که این کار را بعنوان شغل اصلی انتخاب نموده باید دانسته باشد که در اطراف زنبورستان به شعاع 100 کیلومتر یا بیشتر در هر منطقه چه نوع گلی در چه ماه از سال گل می دهد تا به موقع زنبور هایش را به همان نقطه مهاجرت داده و از شهد گل های آن منطقه حداکثر بهره برداری نماید . شما باید همه بیماریها و آفات زنبور عسل را به مثل یه دکتر شناخته و راهای درمان آن را آموخته باشید و همچنین باید دارو خانه ای برای پیشگیری و همچنین معالجه بیماریها آماده داشته باشید . شما باید به موقع ملکه ها را عوض نمایید تا مانع پیر یا ضعیف شدن جمعیت گردید . شما باید احتیاجات کندو از قبیل گرده، دیواره مومی ، پوکه و یا طبق را به موقع برآورده نمایید .

در آخر اگر شما خواسته باشید از ابتدا زنبور داری را شغل اول خود قرار دهید حتما باید آموزش های لازم را دیده باشید و با دو سال تجربه زنبور داری ( سال اول در حدود 5 کندو و سال دوم در حدود 20 کندو) به این کاروارد شوید .

منبع : وبلاگ پرورش زنبورعسل و نکات کلیدی زنبورداری

www.booj.blogfa.com

 

مهارت زندگي زنبور عسل و تغذیه زنبور عسل با شربت

تغذیه زنبور عسل

اقتباس از تارنمای http://hamed82.blogfa.com/

 

[ شنبه بیستم مهر ۱۳۹۲ ] [ 21:37 ] [ محرمعلی گل محمدی ]

مهارت زندگي از زنبور عسل

۱) انتخاب الگو:
زنبور عسل حشرات مفید و ارزشمند و پاکیزه ای هستند. در تمام طول عمرشان الگویشان گل است. فقط دنبال گل هستند تا از شکوفه تلخ گل، گرده و شهد تهیه کنند. گرده گل را برای غذای نوزادان و شهد گل را برای شفای مردم درست می کنند. اگر ما برای به دست آوردن غذای روح و جسم خود الگوی خوب داشته باشیم بسیاری از مشکلات ما حل می شود.

۲) درست استفاده کردن:
کوچکترین شکوفه گل توسط زنبور عسل گرده افشانی می شود ولی زنبور طوری روی آن قرار می گیرد که آسیبی به آن نرسد. بنابراین ما هم می توانیم در برخورد و تعامل با همنوعان خود طوری عمل کنیم که هیچ وقت مشکلی به وجود نیاوریم.

۳) محصول زنبو عسل، “عسل” است:
بنابراین ما هم می توانیم با زبان و اعمال خود نتایج شیرین تر از عسل داشته باشیم ولی در صورتی که قضاوت عجولانه و غیرمنطقی داشته باشیم نتایج آثار اعمال و زبان ما تلخ تر از همه چیز خواهد بود.

۴) ملایمت و انعطاف پذیری:
زنبور عسل، تولید موم می کند زنبور با ترشح غده های موم ساز خانه هایی از موم می سازد و داخل آن عسل می ریزد. موم با اینکه خیلی شکننده و ملایم است ولی در گرما و سرمای زیاد هم می تواند ظرف خوبی برای نگهداری عسل باشد.

۵) سرافرازی و صبوری:
همیشه زنبور عسل چون از دسترنج خودش استفاده می کند سرافراز و صبور است. برای تهیه یک قاشق عسل که ۲۵ گرم می باشد، چهار هزار زنبور بیست هزار گل را ملاقات می کنند، ۷ بار فاصله بین کره ماه و زمین را می پیمایند. برای تهیه ۱ کیلو عسل ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیون گل را باید گرده افشانی کنند.

۶) سخت کوشی و تلاشی خستگی ناپذیر:
یک عدد زنبور در طول ۱۵ روز عمرش در فصل بهار و تابستان ۷۰ هزار سورتی پرواز می کند. سرانجام بر اثر بال زدن زیاد (چون ۴۰۰ دفعه در هر ثانیه بال می زند، ۳۵ کیلومتر را در یک ساعت می پیماید و ۲۰ کیلومتر را بدون وقفه می رود) با بال های مجروح و بدن زخمی و خون آ لود جانش را به جان آفرین تسلیم می کند.

۷) ایثار و تسلیم بدون توقع:
فاصله بین قاب ها در کندوی لانکسروت هشت میلیمتر است. یک زنبور باید با تن خسته و کیسه پر از عسل بخصوص در اواخر روزهای گرم تابستان از درب پرواز وارد کندو شده و در یک جای تنگ و تاریک عسل (شهد گل) را از میان قاب ها از پایین کندو به طبقات دوم و سوم برساند. جالب است بدانیم در بهار و تابستان در هر کندو بین ۹۰ تا ۱۲۰ هزار زنبور وجود دارد، ازدحام جمعیت خود مهمترین عامل فشار و گرما و ضیق جا است.

۸) سازماندهی و تقسیم وظایف:
معمولا یک زنبور کارگر بعد از تولد ۱۲ روز اول نگهبانی و پرستاری از ملکه و نوزادان و نظافت را به عهده دارد. بعد از ۱۲ روز علاوه بر وظایف یاد شده کار معماری و مهندسی و بنایی را باید انجام دهد. یعنی سه نوع خانه باید بسازد؛حجره های کوچک برای کارگران، حجره ای متوسط برای زنبوران نر، حجره بزرگ شبیه بادام زمینی برای پرورش ملکه که در اصطلاح به آن سلول ملکه یا شاخون می گویند. بعد از ۲۱ روز زنبور کارگر بالغ شده تا ۱۵ روز پرواز می کند. برای تهیه شهد، گرده، زهر، بره موم، آب به فعالیت می پردازد.

مهمترین فعالیتهای اثربخش را در کندو زنبوران کارگر (ماده بکرزا) انجام می دهند. زنبور نر خاصیتش فقط برای باروری ملکه جوان است. تاکنون حشره شناسان وظیفه دیگری برای زنبور نر اعلام نکرده اند .

ملکه زنبور عسل که حکم “شاه کندو” را دارد ۲۰۰ روز در سال تخمگذاری می کند روزی ۱۵۰۰ تخم. وظیفه ملکه حفظ و بقای نسل است. ضمنا ملکه گازی از خود متصاعد می کند که به آن فرمون یا نظم دهنده اجتماعی نیز می گویند. این گاز موجب می شود که تمام زنبورها به وظایف خود به خوبی عمل کنند.

۹) ایثار ملکه در کندوی عسل:
حدود ۱۱ تا ۱۴ روز طول می کشد تا یک تخم به ملکه تبدیل شود. ملکه ۳ تا ۱۰ روز بعد از تولد آواز مخصوص جهت آغاز زندگی جدید را می خواند. معمولا بعد از ظهر یک روز آفتابی در فصل بهار ملکه جدید از کندو خارج شده چون بسیار خوشبو و معطر است بیش از ۱۰۰۰ زنبور نر برای رسیدن به وصالش به تعقیب ملکه می پردازند. ملکه برای اینکه بهترین نژاد را نسل آینده به وجود آورد در آسمان لایتناهی صعود می کند و اوج می گیرد. نرهایی که وی را تعقیب می کنند یکی پس از دیگری از پا در می آ یند.

چون به دلیل خستگی پرواز به فضای بالا نفسشان می برد. ملکه آنقدر اوج می گیرد که هیچ پرنده دیگری نمی تواند در آن فضا پرواز کند تا مزاحمش شود. معمولا در ارتفاع بالا حرکت باد هم ضعیف، آسمان صاف و روشن و دور از چشم همه موجودات زمینی آخرین زنبور نری که جسارت و قدرت جسمی مناسبی داشته باشد و به ملاقات وی می آید باهم زندگی جدید را شروع وقدرت باروری ملکه را تنظیم می کند. بعد همین زنبور بعد از ازدواج یک دقیقه ای خودش مثل شهاب سنگ به زمین می افتد و ملکه مزدوج شده و با وقار و متانت به کندوی خودش بر می گردد تا آخرعمرش هیچوقت کندو را ترک نمی کند مگر در شرایط بچه دهی. عمر ملکه ۲ تا ۴ سال است. یکبار در عمرش ازدواج می کند و اسپرم هایی را که با ازدواج اولیه گرفته برای تمام عمرش ذخیره و بارور می کند.

۱۰) مفید بودن زنبور عسل برای خود و دیگران:
هر موجودی جهت زنده ماندن مجبور است موجودی دیگر را از بین ببرد یا خودش موقع صید و صیادی از بین برود جز زنبور عسل که برای سیر شدن خودش و سیر کردن انسان ها هزاران موجود دیگر را هم سیر می کند بدون اینکه مزاحم و باعث از بین رفتن موجودی شود. یعنی زنبور عسل با عمل گرده افشانی موجب ازدیاد تولید محصولات باغی، صیفی، زراعی شده همچنین غذای شیرین انگبین یا عسل را تولید می کند اما ما انسان ها برای سیر شدن خود و پذیرایی از مهمان ها و همنوعان خود حتما باید جانداری را بی جان کنیم مثل کشتن و سر بریدن پرندگان، ماهی، گوسفند، گاو، شتر، غاز، بوقلمون، اردک، مرغ و …

۱۱) آگاهی، بصیرت و دوراندیشی:
تمام موجودات بخصوص انسان ها در مواقع قحطی (مشکلات، جنگ، زلزله، سیل) قوه جنسی آنها جهت بقای نسل ادامه می یابد جز زنبور عسل (شما شاهد هستید در کشورهای جهان سوم بخصوص کشورهای فقیر آفریقایی ازدیاد نسل و زاد و ولد بسیار زیاد و نامناسب است).

ولی زنبور عسل در مواقع کمبود گرده و گل و شهد به ملکه خود اطلاع می دهد و ملکه از تخم ریزی باز می ایستد تا نوزادانش دچار گرسنگی و قحطی نشوند. تا زمانی که وضعیت گل و شهد عادی نشده، ملکه تخم ریزی نامحدود نمی کند. به محض عادی شدن گل و شهد دوباره ملکه شروع به تخم ریزی و فعالیت می کند.

۱۲) جامع و فراگیر بودن موجوداتی که از زنبور عسل بهره می برند:
▪ انسان ها، از انگبین یا عسل، از گرده گل، از موم، ژله
▪ طیور و پرندگان: گرده افشانی گل موجب ازدیاد آفتابگردان، پنبه، سویا، کلزا شده، پستانداران، پرندگان اهلی و وحشی زیادی از آن بهره می برند.

۱۳) قانع و نجیب بودن زنبور عسل:
زنبور عسل دارای ۲ معده است. معده اول یا چینه دان برای جمع آوری و حمل شهد است که زنبور پس از حمل آن به کندو از معده اول یا کیسه عسلی داخل حجره ها خالی می کند . بین کیسه عسلی یا معده اول و معده دوم دریچه ای است که روزی یک سر سوزن عسل یا شهد را از دریچه وارد معده اصلی خود کرده، آن را جهت سوخت و ساز خودش مصرف می کند. هیچوقت از ذخیره عسل خودش مصرف بی رویه یا اسراف نمی کند. به حق خود قانع است. از قناعت و مناعت طبع عالی برخوردار است.

۱۴) تیزبینی و هوش زنبور عسل:
دنیای زنبور نه فقط از حیث زیبایی جالب توجه است بلکه از لحاظ روایح عدیده نیز مطلوب می باشد. زیرا در انتهای شاخک های زنبور عسل ۵ هزار حفره شامه قرار گرفته که بدان وسیله روایح دنیا را استشمام می کند و نیروی این حفره شامه به قدری زیاد است که زنبور عسل بوی یک گل سیب (فقط یک گل را) از مسافت ۱ کیلومتر استشمام می کند. زنبور کارگر ۳ چشم مرکب و ۱۳ هزار چشم ساده در سرش تعبیه شده که در آن واحد پس از پرواز می تواند تمام اشیا و علائم محیط خود را ببیند و شناسایی و نشانه گذاری کند تا موقع برگشت به کندویش اشتباه نکند.

۱۵) طرد ناپاکان:
هیچ زنبوری حق ندارد در مکان کثیف و آ لوده بنشیند. چنانچه زنبوری با دست و پای کثیف و آ لوده (نجس) وارد کندو شود بلافاصله توسط نگهبانان خشن و بدون مماشات اعدام و به بیرون انداخته می شود تا درس عبرت برای دیگر زنبورها باشد. اگر در جوامع انسانی همین روش پیاده شود آیا افراد محتکر، سودجو، مفسد و ولگرد می توانند عرض اندام کنند؟

۱۶) اجتماعی بودن زنبور عسل:
زنبور عسل همیشه باید به صورت اجتماعی و جمع زندگی کند تا بتواند با تعامل با دیگران همزیستی و آرامش داشته باشد. شاید ما انسان ها زندگی در اجتماع را نمی توانیم تحمل کنیم. گاهی مشاهده می شود که افراد دوست دارند برخلاف قانون اجتماع بابرهم زدن رسوم و آ داب اجتماع موجب آزار و اذیت دیگران شوند!

اما اگر شما یک زنبور عسل را در بهترین شرایط سلامتی و آ ذوقه فراوان به تنهایی در یک اتاق یا یک جعبه نگهداری کنید، بعد از چند روز آن حیوان می میرد. البته مرگ او ناشی از گرسنگی و یا سرما و گرما نیست بلکه از تنهایی و نداشتن مونس و همدم جان می سپارد.

۱۷) عدم مماشات و مصلحت جویی:
در شهر زنبور عسل تنبلی و تن پروری در کار نیست و همه باید کار کنند. به همین جهت بیکاران و مفت خوران را بدون هیچ ترحمی طرد می کنند.

۱۸) از خود گذشتگی:
در فصل بهار جمعیت کندو به طور بی سابقه ای زیاد می شود طوری که شب ها وقتی که کارگران از صحرا مراجعت می نمایند، در داخل کندو جایی برای استراحت پیدا نمی کنند. ناچارند که خارج از کندو و در آستان آن به خواب روند چون شب های بهار سرد است روز دیگر عده زیادی از آنها که بیرون کندو خوابیده بودند بر اثر سرمای شب از بین می روند.

۱۹) آگاهی و شعور:
ملکه زنبور به عنوان یک حاکم و مدیر آگاه هر روز حساب متولد شدگان را می کند و دقت دارد که مبادا شمار موالید از میزان گل های صحرا زیادتر باشد و وقتی که دید در صحرا گل فراوان است ازدیاد موالید را شروع می کند.

۲۰) اطاعت از جمع:
وقتی که ملکه یا حاکم پیر شده و نمی تواند تخم گذاری کند به راحتی اجازه می دهد که کارگران ملکه جدید را به وجود آورند و حکومت را از دستش بگیرند. در اینجا حاکم مطیع محض جمع است و هیچ اصراری به ادامه حکومت ندارد.

۲۱) دوراندیشی ساکنین شهر عسل:
زنبورهای عسل وقتی که می خواهند ملکه پیر را عوض و جانشین برای او انتخاب کنند با احتیاط و دوراندیشی تا لحظه آخر جهت اطمینان ۲ یا ۳ ملکه نوزاد را نگهداری می کنند در صورتی که ملکه منتخب در پرواز ازدواج خودش دچار مخاطره شود جایگزین داشته باشد.

۲۲) تقسیم وظایف براساس استعداد و توانایی:
ملکه زنبور عسل وظیفه هریک از ساکنان شهر را بر طبق استعداد آنها معلوم می کند و هرکسی را به یک کار می گمارد.

▪ به دایه ها و پرستاران دستور می دهد که تخم ها و لاروها و شفیره ها را مورد پرستاری قرار دهند.
▪ به ندیمه ها دستور پرستاری از خودشان را می دهد که همواره مواظف او باشند.
▪ بعضی از زنبورها وظیفه تهویه کندو را در گرما دارند.
▪ بعضی از زنبورها به عنوان مهندسین و کارگران و بناها هستند که معمولا کارشان خانه سازی است.

بعضی وظیفه آوردن صمغ نباتی را دارند که بدان وسیله شکاف ها و سوراخ های کندو را مسدود کنند. این وظیفه کارگران است، همچنین کارگران برای ادامه حیات زنبوران آب مورد نیاز کندو و نمک برای رشد و نمو نوزادان را تامین می کنند.

۲۳) رعایت مسائل بهداشتی و ذخیره آ ذوقه:
ملکه به بعضی از کارگران دستور می دهد که مقداری “اسیدفرمیک” وارد عسل کنند که از فاسد شدن و متعفن شدن آن جلوگیری شود و هروقت عسل حجره به غلظت کافی رسید درش را ببندند (باموم.) و بعضی از کارگران موظفند داخل کندو را تمیز نگاه دارند. اگر لاشه زنبور مرده وجود داشته باشد صریحا بیرون ببرند و از ورود زنبورهای بیگانه به داخل کندو جلوگیری کنند.

۲۴) هدف والا و ارزشمند داشتن:
در روزهای بهار و تابستان می بینیم از اول طلوع آفتاب تا غروب آ فتاب هریک از زنبورها بیش از ۵ هزار بار پرواز می کنند تا شهد و گرده جمع آوری کنند. سوال این است که آیا این زنبورها برای رفع گرسنگی خود این تعداد پرواز را انجام می دهند؟ در جواب این سوال باید بگوییم خیر، اینها می توانند حتی با یک پرواز به اندازه نیاز خود غذا تهیه کنند. ولی این حشرات ارزشمند هدف بالاتر از رفع نیاز خود دارند.

۲۵) مهاجرت برای تکامل و پیشرفت دیگران:
مهاجرت زنبور عسل با مهاجرت انسان ها تفاوت زیادی دارد.چون بیشتر مهاجرت انسان برای نجات خویش است و برای به دست آوردن امکانات بهتر و راحت تر یا از ترس گرسنگی، قحطی، جنگ، خشکسالی و سایر عوامل طبیعی و غیرطبیعی (انسانی).

اما زنبور عسل مهاجرتش برای بقای نسل و سعادت و رفاه دیگران است. چون بدون اینکه عاملی آنها را تهدید کند خانه آباد و پر از عسل خود را رها کرده و با ایثار و از خودگذشتگی حدود ۷۰ هزار نفر از جمعیت ۹۰ هزار نفری کندوی خود را ترک کرده و با اینکه مهاجرت ممکن است مخاطراتی را در پیش داشته باشد ولی این کار را کرده و کندوی آباد و پر از آ ذوقه را جهت رشد و نمو شفیره و کارگران تازه به دنیا آمده ترک می کنند و خودشان زندگی جدیدی را در خانه هایی که دوباره می سازند و آ باد کنند شروع می کنند

شایان ذکر است که زنبورها دارای ۲ چشم مرکب، ۳ چشم ساده هستند.هریک از چشم های مرکب دارای ۶ تا ۷ هزار سطح است یعنی حدود ۱۳ هزار آ ئینه در چشم آنها تعبیه شده که بتوانند با زیبایی خاصی جهان پیرامون خود را ببینند.

۲۶) داشتن علائم گوناگون:
زنبوران عسل چند نوع آواز دارند.
▪ آواز شادمانی و سرور
▪ آواز فراوانی و وسعت معیشت
▪ آواز مرثیه و آهنگ های غم آ ور (در موقع مرگ ملکه (یتیمی)
▪ آواز کوبنده وخشم (موقع قتل عام نرها)

جالب است بدانیم زنبوران عسل به صداهایی که ما تولید می کنیم چون ربطی به زندگی آنها ندارد هیچ توجهی ندارند و با صدای جهان خارج کندو از فعالیت خود دست نمی کشند.

۲۷) غنای طبع:
زنبور عسل غنای طبع زیادی دارد به دلیل اینکه اگر بعد از مهاجرت از گرسنگی هم بمیرند محال است از یکی از شهرهای مجاور کمک بخواهند یا به کندوی خودشان برگردند. چنانچه هر بدبختی و فاجعه ای هم برای زنبور مهاجر پیش بیاید هرگز به شهر اول بازگشت نمی کنند.

صدها بار اتفاق افتاده صاحبان کندو بعد از مهاجرت، زنبورهای مهاجر را گرفته و نزدیک شهر اول جا داده اند. ولی آنها از گرسنگی یا سرما جان داده اند و حاضر نشدند که وارد شهر اول که شاید رایحه آن را هم استشمام می نمودند بشوند، در صورتی که تمام آن شهر با دسترنج آنها به وجود آمده بود.

۲۸) آرمان داشتن:
تمام کارهایی را که زنبور عسل انجام می دهد دارای آرمان است. نمونه ای از آرمان این است که می خواهد نسل آ ینده راحت زندگی کند.

۲۹) وظیفه شناسی دقیق و صرفه جویی:
زنبور عسل تمام حرکات و اصوات و فعالیت هایش از روی منطق و دقت است. در تمام عمرش خواب ندارد. شبانه روز به فعالیت هدفدار و منطقی خویش ادامه می دهد.

۳۰) مقررات و نظامات و تشکیلات:
تمام امور و اقدامات زنبوران عسل از روی قاعده و قانون و نظم و تشکیلات است به همین دلیل خداوند علیم در سوره نحل به پیامبر(ص) می فرماید کار زنبور عسل برای کسانی که اهل تفکر هستند نشانه و آیت خداوندی است.

۳۱) بهینه سازی:
غذای زنبور عسل از گل ها و شکوفه ها است نتیجه اش عسل است که موجب شفا و طراوات ما می شود و این حاصل نمی شود مگر با فداکاری بزرگ و عجیب زنبوران. جالب است بدانیم کل عمر یک زنبور ۵ هفته بیشتر نیست. غذای روزانه یک زنبور شهد ۲ تا ۳ گل کافی است در صورتی که هر زنبور در هر ساعت ۳۰۰ گل را می مکد و آن را به عسل تبدیل می کند.

۳۲) تعامل با یکدیگر:
معمولا زنبورها وقتی که از صحرا به کندو بر می گردند خسته هستند و به وسیله شاخک خود قدری با دربان ها صحبت می کنند. بعد وارد کندو شده و توشه خود را که شیره گل و گرده باشد به مامورین مخصوص حمل و نقل می دهد تا در انبارها ذخیره شود.

۳۳) جمع آوری توشه برای روزهای سرد و سخت زمستان:
زنبورها در تابستان با تمام نیرو با استفاده از انرژی خورشید شهد گل را با آمیختن نور خورشید به آن جمع آوری و پس انداز می کنند تا در روزهای سرد پاییزی و زمستانی آسوده باشند. ما انسانها روزهای سختی را در پیش داریم، روزی که دست ما به جایی بند نیست.

بنابراین باتوجه به حدیث شریف دنیا مزرعه آخرت است باید برای روزهای آتی جهان آخرت زاد و توشه مناسب و تقوی، حسن خلق، صبر، نماز، انس با قرآن و عترت(ع) جمع کنیم.همچنین برای ادامه زندگی دنیوی خود محتاج دیگران نباشیم و دست خود را به سوی هرکس دراز نکنیم، عزت نفس خود را حفظ کنیم.جالب توجه است که زنبور بدون یک لحظه استراحت وقتی که محموله اش را به زنبور مخصوص حمل و نقل تحویل می دهد بلافاصله و بدون توقف به دنبال کار خود می رود.

۳۴) پرستاری شایسته از همنوعان:
بعضی از زنبورها که وظیفه شان پرستاری از تخم، لارو، شفیره و ملکه است جمعا باید از ۴۷ هزار تخم، لاروف شفیره و ملکه پرستاری کنند این خود قابل تامل است.

۳۵) گرامیداشت روز جشن عمومی:
معمولا زنبوران روز مهاجرت خود را جشن فداکاری می گیرند و یک روز فقط در عمرشان بیکاری و جشن است آن هم همین روز مهاجرت است که با اشتها و میل خود عسل می خورند آن هم فقط از دسترنج خودشان نه دیگران. در این روز زنبور عسل به علت خوشحالی نیش نمی زنند. اصلا آن قدر مست و هیجان زده هستند که به دشمن خود توجه نمی کنند. مربی یا زنبور دار به راحتی با دست می تواند بچه زنبور را بگیرد و در سبد یا جعبه بریزد.

▪ تذکر: هر وقت ملکه جوان می خواهد به دنیا بیاید ملکه پیر یا حاکم وقت تعدادی از زنبورهای کارگر حدود ۷۰ هزار عدد را با خود همراه می کند و مهاجرت می کنند و به صورت خوشه ای یک جا جمع می شوند که در اصطلاح به آن بچه زنبور می گویند. این جمعیت، خانه آباد و پر از عسل خود را برای نوزادان و نسل آینده رها کرده خود را برای درست کردن خانه جدید آماده می سازند. اگر صاحب کندو متوجه بچه زنبور یا همان خوشه زنبور شود و آنها را وارد یک کندوی خالی کند یک کلنی جدید به وجود می آید در صورتی که زنبوردار آنها را نگیرد زنبورها بعد از چند ساعت همگی به همراه ملکه به حرکت درآمده خودشان شکاف کوه صخره یا درخت کهن را برای خانه انتخاب می کنند و مشغول خانه سازی و جمع آوری عسل می شوند.

۳۶) وفاداری نسبت به حاکم یا رهبر:
زنبور عسل در سخت ترین شرایط از ملکه خود محافظت می کند. بعضی مواقع اتفاق می افتد که هزاران زنبور به دلیل عوامل مختلف می میرند ولی ملکه در میان لاشه ها و زنبورهای نیمه جان زنده مانده است یعنی یک دیوار جاندار درست می کنند تا از ملکه خود محافظت کنند. در مواقع قحطی تا آخرین قطره عسل خود را به ملکه می خورانند و خود از گرسنگی می میرند ولی نمی گذارند که او بمیرد.

اگر ملکه بمیرد یا مفقود شود زنبورها صدای مخصوص از خود به وجود می آورند که دقیقا شبیه گریه است و حتی ما هم می توانیم بشنویم. یتیم شدن زنبورها را از گریه زنبورها می فهمیم. حتی دست از کار و فعالیت می کشند و نوحه گری می کنند. جالب است در حوادث نابودی دسته جمعی یا قحطی، آخرین فردی که می میرد ملکه است.

مرگ ملکه بعضی مواقع ممکن است به علت سهل انگاری زنبوردار در هنگام بازدید و قرار دادن ملکه دربین قاب باشد، یا اینکه زنبوردار قابی را که درحال بازدید است بلند کند پشت سر کندو داشته باشد ملکه بیفتد و در بین علف ها یا زیر پا برود.

اگر ما ملکه زنبورها را برباییم زنبورها ناامید می شوند و از کار باز می مانند و اگر ملکه را به آنها بازگردانیم زنبورها اظهار شادی می کنند، او را نوازش می نمایند و در مقابل وی از سر و کول یکدیگر بالا می روند و بعضی از آنها، سر را روی زمین می گذارند و شکم و پاها را به هوا بلند می کنند و در آن حال می رقصند و آ واز می خوانند.

۳۷) عشق به وطن:
زنبور عسل هیچ وقت وارد کندوی دیگری نمی شود. تمام تلاشش این است که ماموریت محوله را به خوبی انجام داده به وطن خویش برگردد. بخصوص زنبورداران نگهبان هرگز اجازه نمی دهند که زنبور دیگر یا حیوان دیگر وارد حریم آنها شود. چنانچه حیوانات موذی مثل موش، مارمولک یا مار وارد کندو شود بلافاصله او را کشته و جسد آن را مومیایی می کنند تا تعفن آنها موجب آزار ساکنین نشود.

۳۸) معماری و مهندسی:
زنبور عسل چنان با نقشه مشخص اقدام به ساختن حجره ها و سلول ها می کند که بسیار ماهرانه و مهندسی است. آنها با ساختن خانه ای مسدس کمترین مصالح را در خانه سازی به کار می برند و طوری صفحه موم آج شده داخل قاب را گونیا می گیرند که هیچ جای اضافی به قول مهندسین ما “پرت” به وجود نمی آ ید. در زمینی که آ نها اقدام به خانه سازی می کنند جای مهم یا کم اهمیت، دو نبش یا سه نبش هیچ مفهومی ندارد و تمام سطح قاب را یکسان استفاده می کنند.

۳۹) نرساندن آزار و اذیت به دیگران:
با این تعداد جمعیت یعنی حدود ۹۰ هزار عدد زنبور در یک کندو که همه اقشار و صنوف اعم از حاکم، مهندس، پرستار، بنا، نگهبان و انباردار و … وجود دارند طوری باهم سازگاری و تعامل دارند که هیچ وقت به همدیگر آزار نمی رسانند بلکه همه همدیگر را کمک می کنند.

۴۰) ساختن سنگر دفاعی در مقابل دشمن:
در نقاطی که حشره عسل خور موسوم به “آتروپوس” فراوان است زنبورها مقابل کندو به وسیله موم یک طارمی ایجاد می کنند به طوری که خودشان می توانند از بین دو میله کاری عبور نمایند اما آتروپوس که شکم بزرگی دارد قادر به عبور از آن نیست.

“و كاَيّن من آيه في السموات و الارض يمرون عليها و هم عنها معرضون”
چه بسيار نشانه و آيه كه در آسمانها و زمين وجود دارد (انسانها) از آن مي گذرند و (بي توجه) به آن پشت مي كنند.
۴۱) انعطاف پذیری:
ملکه از روشنایی و پرواز در فضا و گردش روی گل ها چشم می پوشد و رضایت می دهد مغز او فوق العاده کوچک شود و در مقابل دستگاه تناسلی وی بسیار بزرگ گردد و کارگران از لذات عشق صرف نظر می کنند و موافقیت می کنند اندام تناسلی شان کوچک و مغزشان بزرگ شود و در روشنایی و فضای بیکران پرواز کنند و روی گل ها بنشینند.

نباید بگوییم کارهای زنبور عسل فقط از روی غریزه است، بلکه آنها عقل و هوش ذکاوت بالایی دارند. زیرا زنبورها می توانند یک کرم عادی یعنی (تخم روز( )لارو) را از خانه خود بیرون بیاورند و درخانه دیگر جا بدهند. به او غذای مخصوص یا ژله سلطنتی (ژله رویال) بخورانند تا مبدل به یکی از افراد خانواده سلطنتی یا ملکه شود.

کارگران قبل از انتقال لارو به مکان جدید ابتدا خانه ای به شکل بادام زمینی که به آن شاخون یا سلول ملکه می گویند و حدود یک بند انگشت است می سازند. تخم روز یا لارو به داخل آن منتقل و سپس غذای مخصوص ژله را در این سلول پر می کنند و درش را با موم می بندند. پس از ۱۱ روز همین لارو تبدیل به ملکه می شود. همچنین آنها می دانند ملکه دو نوع تخم می گذارد یک تخم نر، یک تخم ماده.

کارگران از تخم ماده ملکه برای ساخت ملکه جدید استفاده می کنند. به ظاهر هر دو نوع لارو شبیه به هم است ولی تشخیص زنبورها بالاتر از این است که اشتباه کنند. وزن مغز زنبور عسل ۱۷۴ مرتبه از وزن بدن او سبک تر است.

۴۲) ماموریت اکتشافی:
بعد از این که ملکه به همراه تعداد زیادی از زنبوران جهت مهاجرت از کندو خارج شود گروهی از زنبوران به عنوان مامور اکتشاف جهت مکان یابی به جنگل ها، تپه ها و کوه های اطراف عازم می شوند و وقتی مکان مناسب را پیدا کردند بر می گردند به ملکه خبر می دهند.

۴۳) مشورت:
ماموران اکتشاف وقتی مکان های جدید را شناسایی کنند به ملکه اطلاع می دهند. ممکن است چند مکان توسط ماموران شناسایی و پیشنهاد شود. در این موقع زنبورها با ملکه مشورت می کنند. برای انتخاب جا این مشورت ممکن است چند ساعت حتی یک یا دو روز طول بکشد. بعد وقتی به تصمیم واحدی رسیدند همگی یک جا گروهی حرکت می کنند. برای مکان جدید در اصطلاح به این گروه زنبورها “وحشی” می گویند یعنی به سوی طبیعت بازگشته اند.

۴۴) دقت و سرعت عمل:
زنبورهای مهاجر وقتی وارد کندوی جدید شوند جهت ساختن خانه جدید یا حجره موم عجله می کنند چون ملکه جهت تخم گذاری عجله دارد حتی تخم ها را روی زمین یعنی کف کند و می ریزد. زنبورها هم با صمغ و عسلی که با خود آورده اند نسبت به درز پوشی و بستن منفذها اقدام و موم بافی را شروع می کند.

باز تاکید می شود زنبور عسل فقط از روی غریزه کار نمی کند بلکه عقل و هوش هم دارد. چون وقتی ما برای ایجاد خانه جدید به آنها موم می دهیم آنها بلافاصله از موم ما جهت ساخت حجره ها استفاده می کنند. می فهمند اگر فقط از موم خودشان استفاده کنند ممکن است دو ماه طول بکشد تا خانه جدید را بسازند ولی با کمک ما می توانند ظرف یک هفته خانه شان را کامل کنند.

۴۵) آموزش نظامی، ردیابی و نقش کشی راهداری:
زنبورها به محض انتقال به مکان جدید محیط را شناسایی می کنند. همه اشیاء و بناهای منطقه را با رایانه مغزی خود نشانه گذاری می کنند.معمولا ۲ تا ۳ روز طول می کشد تا محیطی به شعاع ۷ کیلومتر را دقیقا نشانه گذاری کنند. در این بین اگر گل در فاصله نزدیک وجود داشته باشد، ظرف چند ثانیه زنبورها آن را پیدا کرده از رنگ و بو و شهد آن آگاهی پیدا می کنند. بعد از چند دقیقه شهد یا گرده را به کندو حمل می کنند.

۴۶) توانایی انجام مهارت های گوناگون:
زنبورها چند نوع کار را به سرعت و دقت یاد می گیرند و نیازهای خود و همنوعان خود را تامین می کنند مثل تهیه زهر برای دفاع از خود، نقشه کشی، معماری، تولید عسل، تولید موم، جمع آوری گرده گل، تولید بره موم، تولید ژله رویال.

جای تاسف است بعضی جوانان ما مدارج عالیه تحصیلات دانشگاهی را طی می کنند ولی مهارت تامین نیازهای زندگی خود را ندارند و فقط می بینیم مدرک لیسانس، فوق لیسانس، دکترا را یدک می کشند. شاید روشن کردن یک بخاری گازی اتاق خود را بلد نباشند! یا هواگیری رادیاتور شوفاژ یا پختن نان یا غذای خود را بلد نیستند. اگر مادر یک روز غذا درست نکند از گرسنگی مستاصل می شوند!

۴۷) تنظیم رابطه با دیگران:
زنبور عسل دریافته که بدون تعامل با دیگران نمی تواند آ سایش و آرامش داشته باشد. همیشه با زندگی اجتماعی داشتن بینش و نگاه جهانی را مد نظر خود قرار دارد. ولی بعضی مواقع ما انسا ن ها تنهایی را ترجیح می دهیم. نمی خواهیم با جامعه هماهنگ باشیم.

چرا زنبورها خانه هایشان را ۶ ضلعی می سازند؟ زنبورها برای استحکام خانه ها، صرفه جویی در مصالح و اینکه تمام ردیف ها حتی یک میلیمتر فضای اضافی وجود نداشته باشد و دیگر اینکه خودشان استوانه ای شکل هستند هرکدام بتوانند به راحتی در خانه هایشان کارکنند تا مزاحم دیگران نشوند خانه هایشان را ۶ ضلعی می سازند.

۴۸) احترام به بزرگتر (مافوق):
هرجا که ملکه باشد زنبورهایی که در حول و حوش او هستند روی خود را به او می کنند و محال است که یک زنبور طوری بایستد که پشت او به طرف ملکه باشد. در موقعی که ملکه راه می رود، به هرجا که می رسد زنبورها فورا تغییر وضع می دهند و هرکس به ملکه پشت کرده وضع خود را اصلاح می نماید و روی خود را به ملکه می کند.

منبع: روزنامه رسالت

 

[ شنبه بیستم مهر ۱۳۹۲ ] [ 21:41 ] [ محرمعلی گل محمدی ]

 

تغذیه زنبور عسل با شربت

1 –از مهمترین موارد تغذیه  در اواخر تابستان یا اوایل پاییز که هنوز  هوا سرد نشده که مقدار شهد در طبیعت کم یا متوقف می گرد در صورتی که غذا کافی در کندو ها ذخیره نشده باشد بایستی آنها را تغذیه نمود .  تا در زمستان ذخیره عسل داشته باشند .

اگر هوا سرد شود . نباید آنها را تغذیه(شربت) نمود چون زنبور نمی تواند آن را مصرف کند و شما باید قاب عسل به کندو داده شود .

2 – بعضی اوقات کندوهائی که غذایشان را در زمستان مصرف کرده اند باید در اوایل بهار قبل از وجود شهد در طبیعیت تغذیه نمود. 

3 – در تابستان زمانی که در طبیعت شهد وجود ندارد و شما امکان کوچ دادن هم ندارید .

مواردی که بایستی کلنی ها تغذیه شوند:

1 – تحریک زنبوران عسل جعت تولید مثل و پرورش نوزادان .

2 – در هر موقعی که ذخائر غذائی زنبورها کم شود و کلنی در معرض خطر گرسنگی قرار گیرد.

3 – در مواقع مصرف دارو.

4 – در مواقع ایجاد کندوی جدید یا بچه کندو یا زنبور پاکتی.

5 – در مواقع پرورش ملکه ( کندوهای شروع کننده ، خاتمه دهنده ، پرستار، جفتگیری).

6 - در موقع تعویض ملکه.

 مهمترین غذا برای یک کندو یک یا چند قاب پر از عسل است ولی زنبورداران ترجیح میدهند که به جای عسل از آب شکر استفاده می نمایند.

غلظت شربت مورد تغذیه به زنبورها:

در مواقعی که مواد غذایی به اندازه کافی در کندو نباشد زنبور عسل گرسنه گردیده و نوزادان یعنی لاروها و شفیره ها را به خارج کندو منتقل می کنند . و غذای ملکه را کاهش می دهند تا تخم ریزی را کم و یا قطع کند.آنها همچنین نرها را از کندو خارج میکنند.

مقدار شکر و آب به عبارت دیگر غلظت شربت بسته به فصول و هدف ما تغییر می کند .

1 – در بهار غلظت شربت شکر باید 1 به 1 ( یک کیلو آب و یک کیلو شکر ) باشد.

2 – در پائیز ، غلظت شربت شکر باید 2 به 1 ( دو قسمت شکر و یک قسمت آب) باشد.

3 – جهت تحریک زنبوران به پرورش نوزادان باید غلظت شربت 1 به 2 ( یک قسمت شکر و دو قسمت آب ) باشد .

نحوه تهیه شربت:

 1 – آب و شکر مورد نیاز را پیمانه کنید .

2 – آب را که اندازه مقدار آن را اندازه گیری کرده اید روی شعله بجوشانید. پس از جوش آمدن آب ، حرارت را قطع کنید.

3 – شکر پیمانه شده  را در آن بریزید و به هم بزنید تاکاملاً حل شود و ته ظرف هیچ ذره ای از شکر باقی نماند.

4 –  در فصل سرد سال گه غلظت شربت بالا می باشد .برای جلوگیری از شکرک زدن یک قاشق غذا خوری اسید ستریک در مقابل هر 25 کیلو گرم شکر به محلول اضافه کنید. اگر لازم باشد .در بهار از آنتی بیوتیک ( تترا سایکلین مخصوص زنبور عسل که از دامپزشکی ها تهیه می گردد ) به میزان 100 گرم در 100 کیلو شربت استفاده شود.

 

2 - انواع شربت خوریها :

ظروف شربت خوری را به اشکال و اندازه های مختلف تهیه می کنند . در زیر چند روش تهیه شربت خوری و نحوه استفاده از آن شرح داده می شود

شیشه های درب پیچدار:

یکی از مهمترین راه های تغذیه زنبور عسل استفاده از شیشه های 5/2 الی 5 لیتری است که به صورت معکوس روی قابهای کندو  یا در روی قسمت سوراخ پرواز قرار می گیرد . ظروف شیشه ای از آن لحاظ انتخاب می شود که بخوبی قابل شستشو بوده و مقدار شربت داخل آن قابل رویت است . برای استفاده از این نوع شربت خوری ابتدا ظروف شیشه ای از شربت پر کرده و سپس درب فلزی پیچدار را سوراخ می کنیم برای سوراخ کردن از میخی به قطر 6/1 میلیمتر استفاده می شود و در آن 6 تا 10 سوراخ می نمائیم قبل از قرار دادن در کندو ابتدا شیشه را معکوس کرده تا شربت اضافی خارج شود . سپس شیشه را معکوس در داخل کندو قرار می دهیم پس از قرار دادن شیشه یک طبقه خالی روی کندو قرار داده و درب کندو را می بندیم .

شربت خوری قابی:

شربت خوری قابی را از پلاستیک ، چوب ، فلز می توان ساخت . چنانچه از تخته ساخته شده باشد با پارافین یا موم ذوب شده ابتدا شکافها و سوراخها ی احتمالی را باید گرفت سپس در آن شربت ریخت و در داخل این شربت خوری ها توریهای سیمی به شکل 7 به عنوان پلکان و یک تخته که در سطح شربت شناور و راست قرار میدهند تا از غرق شدن زنبور ها جلوگیری گردد.

شربت خوری قابی ابعادی به اندازه یک قاب می باشد و با برداشتن یک قاب از کندو جایگزین آن می گردد . اگر کندوی شما چند طبقه می باشد باید شربت خوری را در بالا ترین طبقه قرار داده شود تا به هنگام شربت دادن مجبور به برداشتن طبق نگردید .

یکی از مشکلات این شربت خوری حجم کم می باشد .که شما باید از تعداد بیشتری از این نوع شربت خوری در یک کندو استفاده نمایید.

شربت خوری بردمن:

شربت خوری بردمن از یک پایه چوبییا پلاستیکی درست شده که در روی آن یک شیشه دهان گشاد درب پیچدار به حجم 1 تا 2 لیتر سوار می شود . قسمت جلوئی پایه که سوراخدار است در قسمتی از سوراخ پرواز و در صورتی که سوراخ پرواز محدود باشد در کنار کندو و مجاور سوراخ پرواز به داخل کندو مستقر می کنیم.

این نوع شربت خوری معمولا برای تغذیه مقدار کمی شربت ولی برای مدت طولانی به کار برده می شود .

شربت خوری بشقابی:

در بیشتر نقاط ایران از شربت خوری بشقابی استفاده می شود.این شربت خوری از هر نوع بشقابی ( پلاستیکی ، فلزی ، چوبی ، ملامین و . . . )  در بالای قابها قرار داده شده و در داخل آن شربت می ریزند .باید در داخل بشقاب مقداری شاخه خشک درخت یا برگ خشک کاج و یا لیف خرما قرار داد تا زنبور ها در محلول شربت غرق نشوند.

شربت خوری قوطی حلبی چهار لیتری:

قوطیهای حلبی چهار لیتری که دارای درب چرخشی کوچک هستند به عنوان شربت خوری مورد استفاده قرار میگیرند به این منظور روی درب چرخشی قوطی 4 تا 6 سوراخ کوچک ایجاد کرده به طوری که زنبور بتواند خرطوم خود را وارد آن کند . سپس روی درب چوبی فوقانی کندو سوراخ به قطر درب چرخشی ایجاد نموده و پس از پر کردن قوطی از شربت آن را وارونه روی سوراخ حاصل شده قرار میدهیم این نوع شربت خوری استحکام زیادی داشته و از آلوده شدن شربت جلوگیری می شود .اینگونه شربت خوریها برای تغذیه مقدار کم ولی برای مدت طولانی استفاده می شود .

 

 3 - تامین آب برای زنبور:

عده ای از زنبور های چرا کننده مقداری آب در چینه دان خود به کندو حمل کرده و ذخیره می کنند . مصرف آب عمدتاَ برای رقیق کردن عسل به عنوان غذای لارو ها ، خنک کردن و مرطوب کردن کندو و تا حدودی برای مصرف خود زنبور ها جهت تعادل فیزیولوژکی بدن آنها می باشد .

بهترین روش تامین آب ، مستقر کردن کندو ها در فاصله نزدیک به آبهای جاری تمیز و آری از آلودگی های شیمیایی مثل دریاچه ، نهر ، جوی و چشمه و غیر می باشد . در صورتی که اینگونه منابع در دسترس نباشد می توان از یک تانک آب بدین ترتیب استفاده نمود که در زیر شیر خروجی آن تخته ای را به طوری مورب قرار داده و در پایین آن تشتکی را مستقر نمود که آب در آن جمع شده و سرریز گردد . ضمناَ بهتر است روی تخته را با کونی پوشاند و داخل تشتک نیز قطعات چوب یا شاخه درخت را قرار داد تا زنبور ها بتوانند روی آن نشسته و آب بنوشند . یا اینکه در زیر شیر تانکر که به صورت چکه کنان باز است . یه ظرف بزرگ قرار داده و درون آن سنگ ریزه ریخت .

را دیگر تامین آب کلنی ها استفاده از انواع شربت خوریها است که در آنها آب ریخته و در اختیار زنبورها قرار داده می شود. گرچه این کار وقت گیر و پر هزینه است ولی برای مواقع بحرانی بسیار مفید است .

نکته مهم : اگر زنبورستان شما در نزدیکی دریاچه ، نهر ، جوی و چشمه می باشد .باید محل ساحل ( برخورد آب با خشکی) آب افقی با موج کوتاه و کمی  شن نرم  داشته باشد .تا زنبور به راحتی بتواند آب خودش را تامین کند . اگر محل ساحل عمودی ویا آب با موج باشد . باعث افتادن زنبور در آب می گردد . چون زنبور نمی تواند به راحتی از آب بیرون بیاید بنا بر این تلف می گردد .

 

4 - تقویت کلنی های ضعیف در بهار:

در فصل بهار اگر شما یه کندوی ضعیف دارید . باید به سرعت این کندو را تقویت کنید تا جمعیت بالا رفته تا شما در تابستان محصول خوبی از این کندو برداشت کنید .

راه های تقویت کلنی ضعیف:

1 – تغذیه :با شربت 1 به 1  به صورت روزانه یا 3 روز در هفته به میزان مصرف کلنی یکی از بهترین ره های تقویت همه نوع کلنی و همین طور کلنی های ضعیف می باشد.

2 – تعویض ملکه : یکی از دلایل ضعف کلنی ها ملکه های پیر و فرسوده می باشد . اگر کلنی شما ملکه اش پیر و یا توان تخم گذاری خوبی ندارد بهتر است . ملکه کندوی خود را با یک ملکه جوان و از یه نژاد خوب تعویض کنید.

3 – تقویت با قاب تخم: یکی از راه های این می تواند باشد که شما در چند نوبت در به مدت 10 روز یک قاب پر از بچه در حال تولد را از یک کلنی قوی خود برداشته و به این کلنی داده تا با تولد نوزادان جمعیت بالا رود . در ضمن یک نکته را باید در نظر داشت که اگر این قاب بچه هایی  هستند که چند روز آینده متولد می شود . جمعیت کندو به حدی باشد که توان گرم و متعادل نگه داشتن دمای فیزیولژیک مورد نیاز بچه ها را داشته باشند و در غیر این صورت بچه ها قبل از تولد بر اثر گرما یا سرما در حجره ها تلف می شوند .

4 – دادن یک قاب زنبور: فقط در فصل بهار برای تقویت کلنی ضعیف به صورت جهشی شما یک قاب پر زنبور و بچه در حال تولد  از یک کلنی قوی برداشته و مطمئن شود که ملکه همراه این قاب نیست ، سپس در کلنی ضعیف و در کنار دیواره کلنی گذاشته و بین این قاب و قابهای مابقی زنبورهای کلنی ضعیف چند پوکه  بگذارید و کلنی را با شربت تغذیه نمایید . سعی کنید این کار را با آرامش انجام دهید . بعد از یک روز قاب را کنار مابقیس قابها گذاشت و با تکرار این عمل کلنی شما به صورت جهشی جمعیت  اش بالا می رود و کلنی های قوی شما هم از ازدهام خارج شده و مانع بچه دادنشان می شود . البته به یک صورت دیگر هم این کار را می توان انجام داد و آن با پاشید شربت روی زنبوران  قاب و زنبوران کلنی  که باید دوباره عرض کنم که فقط در فصل بهار این کار را انجام دهید

 

 

 

5 - غارت و نحوه جلو گیری از آن:

زنبور عسل در جستجوی غذا به هر ماده شیرین ، چون عسل ، شهد ، شیره میوه جات برخورد نماید آنها را جمع آوری می کند . در بعضی از مواقع که در طبیعت شهد کم می شود.زنبور عسل سعی می کند به کلنی های دیگر دستبرد بزند. اغلب کلنی های قوی ، کلنی های ضعیف که خوب محافظت نمی شوند را مورد حمله قرار میدهند.

زنبوران غارتگر معمولاً سیاه رنگ هستند و اغلب رفتاری عصبانی دارند و به صورت تک تک و مخفیانه وارد کندوها می شوند و پس از پر کردن عسلدان خود از کندو خارج می شوند.( در حالت پرواز  پاهای عقب خود را به سمت جلو خم می کند).

غارت علاوه بر اینکه سبب از بین رفتن بعضی از کندو ها و یا تلف شدن زنبورهای غارت گر و غارت شونده می شود سبب اشاعه و انتشار بعضی از بیماریها و آفت شده و خطرات جبران ناپذیری را به وجود می آورد.

نحوه جلوگیری از غارت :

1 – تنگ کردن سوراخ پرواز.

2 – کلیه سوراخ ها و شکاف های کندو که احتمال ورود زنبوران غارتگر وجود دارد بایستی بست.

3 – قرار دادن تخته ای پهن در جلوی سوراخ پرواز تا نگهبانان کندو بهتر بتوانند از کندو محافظت کنند.

4 – در غارت های شدید ، کندوهای ضعیف  مورد تهاجم را در انبوهی از علفهای سبز نخفی می نمائیم.

5 – استقرار کندو های ضعیف در نقطه ای دورتر از زنبورستان  و قرار دادن یک کندوی خالی با مقدار کمی عسل در محل سابق.

6 – قرار دادن کلنی های مهاجم در مکانی دورتر از 3 کیلومتری زنبورستان.

7 – تغذیه کندوها در اوخر روز ( نزدیک غروب) انجام گیرد تا وقتی بوی شربت در هوا می پیچد . خورشید غروب کرده باشد و زنبورها به داخل کندو ی خود رفته باشند و از غارت صرف نظر کنند . البته در هنگام غروب باز کردن سر کندو با احتیاط انجام شود چون در این موقع باز کردن سر کندو آنها را عصبانی می کند و اقدام به نیش زدن می کنند.

8 – چون اغلب غارت در پائیز و در زمانی که شهد در طبیعت کم می باشد انجام می گیرد بهتر است . آنها را تغذیه کنیم تا به سراغ غارت نروند.

9 – غارت گاهی ارثی می باشد پس بهتر است از نژاد هایی استفاده کنیم که این حس را کمتر داشته باشند.

10 – تا حد امکان سعی شود کندوی ضعیف در زنبورستان نداشته باشید.( ب ا ادغام کردن و دادن یک یا چند قاب نوزاد در حال تولد) تا که این حس غارت در زنبورستان شما ایجاد نشود.

[ شنبه بیستم مهر ۱۳۹۲ ] [ 21:37 ] [ محرمعلی گل محمدی ]

لینک دانلود کتاب زنبورداری به زبان ساده

http://dl.downloadbook.ir/up1/zanboordari_be_zaban_sadeh_downloadbook.ir.pdf

كشت برنج به روش سيستم نوين مديريت مزرعه

   كشت برنج به روش   سيستم نوين مديريت مزرعه

تهيه و تنظيم :        يزدان رمضانپور        كارشناس  زراعت

 

 

 

 

 

 

 

 

 

كشت برنج به روش

 

 سيستم نوين مديريت مزرعه

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

تهيه و تنظيم :        يزدان رمضانپور        كارشناس  زراعت

 

 

 

 

 

 

 

 شماره تماس :                 ۰۹۱۱۹۱۷۳۹۲۲

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مقدمه

 

        در حال حاضر با توجه به محدوديت منابع آبي كشور ،مالكيت پايين اراضي شاليزاري در بين كشاورزان ،افزايش جمعيت كشور و غيره ايجاب مي كند كه ما به فكر افزايش توليد در واحد سطح باشيم . راههاي گوناگوني براي رسيدن به اين هدفمان وجود دارد . از جمله استفاده از ارقام پرمحصول ، مصرف بهينه نهاده هاي كشاورزي كود ، سم ، بذور ، مديريت صحيح آفات و بيماريها ، مديريت مناسب علفهاي هرز همچنين استفاده از يافته هاي جديد علمي و عملي موجود و غيره . يكي از روشهايي كه مي تواند گامي موثر در جهت افزايش توليد در واحد سطح را سبب شود كشت برنج به روش تك بوته نشا در هر كپه مي باشد . در اين روش سعي شده است كه شرايطي براي برنج فراهم شود كه حداكثر پتانسيل پنجه زني و عملكرد خودش را به ويژه در ارقام محلي نشان دهد. در اين روش كشت برنج تمامي فاكتورهاي موثر براي پنجه زني برنج تا حد امكان رعايت مي شود.

 

براي افزايش پنجه زني و عملكرد برنج لازم است كه مواردي از قبيل عدم رقابت بين نشاها ، جوان بودن نشاها ، تامين مواد غذايي كافي در تمام دوره رشد برنج ، تامين فاصله كاشت مناسب ، تامين اكسيژن كافي ،  كنترل مناسب علفهاي هرز و آفات و بيماريها ،مصرف مناسب كودهاي سرك و غيره كه در زير توضيح داده خواهد شد تامين شود. قبل از اينكه روش انجام كار توضيح داده شود لازم مي دانم كه تفاوت موجود بين روش كشت برنج به شيوه سنتي موجود با روش كشت تك نشا در هركپه ( سيستم مديريت مزرعه ) را بيان كنم.

 

 

 

خلاصه تفاوت كشت برنج به روش سنتي با روش تك نشا در هر كپه

 

 

 

v   مصرف كود

 

در روش سنتي معمولا از كودهاي شيميايي رايج ازته ، فسفره ، پتاسه ، سولفات روي و غيره استفاده مي شود ولي در اين روش سعي در استفاده از كودهاي آلي ( مرغي و دامي و يا كودهاي سبز ) مي باشد.

 

 

 

v   ميزان بذر

 

در روش سنتي از مقدار زياد بذر ( 60-70كيلوگرم) استفاده مي شود ولي در اين رو ش حداكثر 6 كيلوگرم بذر كافيست.

 

 

 

v   تراكم بذرپاشي در خزانه

 

در روش سنتي بذرپاشي با تراكم بالا و معمولاً در سطحي معادل 300 متر مربع براي يك هكتار استفاده مي شود ولي در روش موجود بذرپاشي با تراكم كم و در سطحي معادل 75 تا 80 متر مربع به صورت تنك در خزانه پاشيده مي شود.

 

 

 

v   كندن نشا از خزانه

 

برخلاف روش سنتي رايج كه نشاها پس از كندن از خزانه بوسيله نخ و يا كاه برنج محكم بسته مي شوند و بعد به زمين اصلي انتقال داده مي شوند و اين خود باعث ضربه زدن به نشاها و شكستن ساقه نشاها مي گردد، در روش موجود نشاها پس از كندن از خزانه بدون هيچ گونه بستن و يا ضربه زدن در داخل يك سيني و يا جعبه نشا گذاشته شده و به زمين اصلي انتقال داده مي شوند.

 

 

 

v   زمان انتقال نشاها

 

در روش سنتي نشاها ممكن است مدت زمان طولاني بعد از كندن از خزانه در داخل خود خزانه و يادر داخل زمين اصلي باقي بمانند(بيش از 24 ساعت) و سپس عمليات نشاكاري انجام شود كه اين امر باعث خسارت زيادي از جمله پژمردگي نشاها و كاهش پنجه دهي در زمين اصلي ، كاهش پاگيري در زمين اصلي و يا سوختگي نشا و غيره گردد .ولي در اين روش نشاها بلافاصله در داخل سيني نشا گذاشته شده و به زمين اصلي انتقال داده شده و نشاكاري مي شوند (كمتر از 1 ساعت) كه با توجه به سطح كم خزانه اين كار عملي است.

 

 

 

 

 

 

 

v   -سن نشاء

 

كشاورزان معمولاً از نشاهاي مسن بيش از 35 تا 40 روز براي نشاكاري استفاده مي كنند كه هر چه سن نشا بيشتر باشدپنجه زني و عملكرد كاهش مي يابد ولي در اين روش سعي در استفاده از نشاهاي بسيار جوان 12 تا 15 روزه تا حداكثر 17 روزه براي نشاكاري در زمين اصلي مي باشد.

 

 

 

v   تعداد نشا در هر كپه

 

در زمان نشاكاري كشاورزان معمولاً از تعداد زياد نشا در هر كپه استفاده مي كنند( بيش از 8 تا9 عدد) كه اين امر باعث رقابت شديد بين نشاها و كاهش پنجه زني در زمين خواهد شد. ولي در اين روش فقط از يك نشا بسيار جوان در هر كپه استفاده مي شود كه مسئله رقابت بين نشاها حذف شده و برنج حداكثر پنجه دهي خودش را نشان خواهد داد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

v   فاصله كاشت

 

روش نشاكاري مرسوم در كشور به صورت تصادفي و معمولاً با فاصله كم و تعداد نشا زياد در هر كپه صورت ميگيرد(20*20 و يا حتي كمتر از اين) كه اين عوامل باعث كاهش پنجه زني و عملكرد مطلوب مي شوند. ولي در اين روش فاصله كاشت از 25* 25 سانتي متر شروع شده و حتي 40 *40 سانتيمتر نيز انجام ميشود.

 

 

 

v   عمق نشاكاري

 

عمق كاشت در اين رو ش برخلاف روش سنتي كه بيش از 6 تا 7 سانتي متر است بسيار كم و حدود 2 تا 3 سانتي متر بطوري كه ريشه ها به صورت افقي در سطح خاك قرار گيرند انجام مي شود.

 

 

 

 

 

v   روش آبياري

 

روش آبياري در حالت رايج به صورت كاملاً غرقابي و در اكثرمراحل رشد نشاها به ارتفاع 4 تا5 سانتي متر غرقاب هستند ولي با توجه به اين كه گياه برنج يك گياه كاملاً غرقابي نيست بلكه متحمل به غرقاب است و اگر بتوان رطوبت خاك را در حد اشباع از آب نگه داشت حداكثر پتانسيل پنجه زني را نشان خواهد داد در اين روش از آبياري متناوب استفاده مي شود.

 

 

 

v   زمان، ميزان و روش مصرف علفكش

 

بر خلاف روش سنتي موجود كه علفكشها را بعد از نشاكاري و معمولاً از يك نوع علفكش براي كنترل علفهاي هرز استفاده مي كنند. در اين رو ش معمولاً از دو نوع علفكش مختلف كه بعداٌ توضيح داده خواهد شد استفاده مي شود.

 

روش انجام كار

 

          روش انجام كار شامل مراحل زير مي باشد:

 

-        عمليات آماده سازي زمين و استفاده از كودهاي دامي و مرغي

 

-        شخم پاييزه و يا ديسك زدن بعد از مصرف كودهاي آلي

 

-        انجام شخم دوم و سوم در اسفند ماه

 

-        آماده سازي نهايي زمين يك هفته مانده به نشاكاري

 

-        مصرف كودهاي شيميايي

 

-        مصرف علفكش

 

-        انتخاب بذر و بذرپاشي در خزانه

 

-        كندن نشا و انتقال به زمين اصلي

 

-        الگوي كاشت و نشاكاري

 

-        آبياري

 

-        انجام عمليات وجين و دفعات آن

 

-        زمان و ميزان مصرف كود سرك اوره وپتاس

 

-        كنترل آفات و بيماريهاي موجود

 

-        لزوم انجام آبياري در زمان گل دهي

 

عمليات آماده سازي زمين

 

يعني اجراي عملياتي از قبيل شخم يا ديسك پاييزه ، شخم دوم و سوم يا گل آب كردن ،جابجايي خاك و تسطيح و همچنين استفاده از كودهاي دامي ، مرغي و يا كودهاي سبز براي ايجاد بستري مناسب و عاري از علفهاي هرز براي رشد و نمو برنج تا بتواند بدون هيج مزاحمي عملكرد مطلوب را توليد نمايد.

 

با توجه به اينكه در اين روش كشت برنج از يك نشا در هر كپه وهمچنين از نشاهاي بسيار جوان استفاده مي شود ممكن است علفهاي هرز مشكلاتي را ايجاد كنند بنابراين بايد مسئله آماده ساري زمين را بسيار جدي بگيريم زيرا كه يكي از بهترين روش براي كنترل علفهاي هرز مي باشد.

 

بعد از برداشت برنج در صورت وجود علفهاي هرز در روي مرزها و حاشيه ها و يا حتي داخل مزرعه اصلي ميتوان از علف سيستميك گليفوزيت به نسبت 5/1 تا 2 در هزار در هر 100 ليتر آب سمپاشي نمود. براي كارآيي بهتر سم از 2 كيلوگرم سولفات آمونيم در هر 100 آب نيز استفاده مي شود. يك تا دو هفته بعد با استفاده از تيلر با گاو آهن برگرداندار به عمق 15 سانتيمتر مزرعه بايد شخم برگردان زده شودو يا با استفاده از تراكتور دو بار عمود بر هم ديسك زده مي شود. سپس مزرعه تا دو ماه مانده به عمليات نشاكاري رها شده و در اسفند ماه مزرعه را غرقاب نموده و مجدداٌ با تيلر به همراه خيش دوطرفه و چرخ پره آهني پهن و يا تراكتور دو بار عمود برهم شخم زده مي شود.عمليات مرزبندي 24 ساعت بعد جهت نگهداري آب در داخل شاليزار انجام مي شود. يك هفته مانده به نشاكاري عمليات نهايي آماده سازي شامل شخم ، جابجايي خاك و تسطيح نهايي انجام مي شود. زمين بايد طوري آماده شود كه در زمان نشاكاري هيچ گونه علف هرزي در سطح خاك نماند. روز بعد مرزها با پلاستيك پوشش داده مي شوند.      

 

 

 

استفاده از كودهاي مرغي و يا دامي

 

          چونكه در اين روش سعي بر اين است كه از حداكثر پتانسيل پنجه زني برنج استفاده شود،طبعاٌ نياز به تامين مواد غذايي كافي درطول دوره رشد كافي مي باشد برهمين اساس استفاده از كودهاي دامي و مرغي پوسيده ترجيح داده مي شود. مي توان بسته به ميزان حاصلخيزي شاليزار 5 تا8 تن كود مرغي و يا 10 تا15 تن كودگاوي پوسيده را در دو زمان در سطح شاليزار پخش كرده و با خاك مخلوط نمود.هم مي توان بعد از برداشت برنج در سطح شاليزار پخش كرد و سپس شخم اول را انجام داد و هم مي توان در زمان انجام شخم دوم در اسفندماه اين كار را انجام داد. چنانچه از كودهاي سبز باقلا و يا شبدر برسيم استفاده شود يك ماه قبل از نشاكاري بايد آن را با خاك مخلوط كرد.

 

 

 

 

 

استفاده از كودهاي شيميايي

 

          هر چند در اين روش استفاده ار كودهاي دامي و مرغي ترجيح داده مي شود ، در بعضي مواقع كشاورزان اظهار مي دارند كه تهيه كودهاي مذكور مشكل است و يا به اندازه كافي موجود نيست و يا قيمت آن گران شده است. در چنين مواقعي مي توان از كودهاي شيميايي بسته به نوع واريته استفاده كرد و هدف مورد نظردر حد قابل قبول تامين خواهد شد.

 

براي ارقام محلي از 50 تا 100 كيلوگرم كودهاي فسفره + 100 كيلوگرم سولفات پتاسيم +100تا 150 كيلوگرم اوره استفاده مي شود.

 

براي ارقام پرمحصول مي توان 100 تا 150 كيلوگرم كودهاي فسفره + 100 تا 150 كيلوگرم سولفات پتاسيم + 150 تا 200 كيلو اوره را استفاده كرد.

 

تمامي كودهاي فسفره + نصف كود پتاسه + نصف كود اوره را بعد از تسطيح نهايي بدون حضور آب بايد در سطح شاليزار پاشيد و سپس با تيلر و خيش تخته اي كه شيار ايجاد نمي كند كاملاٌ با خاك مخلوط كرد.25 % كود اوره را در زمان وجين اول بايد استفاده كرد و 25 % باقي مانده را به همراه نصف ديگر كود پتاسه 5 روز بعد از تشكيل خوشه اوليه( 25 روز قبل از ظهور خوشه) كه در ارقام محلي حدوداٌ 45 روز بعد از نشاكاري و براي ارقام پرمحصول تقريباٌ 50 تا55 روز بعد از نشاكاري مي باشد سرك پاشي نمود.

 

لازم به ذكر است كه ازكود سولفات روي به ميزان 25 كيلوگرم در هكتار نيز بايد خصوصاٌ در اراضي باتلاقي استفاده كرد(‌به عنوان كود پايه و مخلوط با خاك). چنانچه استفاده در پايه به علت گران بودن مقرون به صرفه نباشد مي تـوان به نسبت 5/ . تا 1 در هزار محلول پاشي نمود.

 

 

 

مصرف علفكش

 

            در اين روش به دليل استفاده ار نشاهاي جوان و كوتاه براي نشاكاري قادر به استفاده از علفكش بعد از نشاكاري نخواهيم بودو اين امر باعث حمله شديد علفهاي هرز بعد از نشاكاري خواهد شد و باعث عدم استقبال كشاورزان از طرح مربوطه خواهد شد.بنابراين لازم است كه علفكشهاي موجود را 4 تا 5 روز قبل از نشاكاري بعد از تسطيح نهايي و مخلوط كردن كودهاي پايه در حالتي كه مزرعه 4 تا 5 سانتيمتر آب داشته باشد مصرف كرد و در زمان نشاكاري آب را تخليه نموده و عمليات نشاكاري را انجام داد.

 

در حال حاضر علف هاي هرز غالب سوروف و خانواده جگنها و پهن برگها مي باشند كه براي كنترل بهتر آنها لازم است كه از تركيب دو نوع علفكش مثلاٌ بنتيوكارب (ساترن) 3تا 4 ليتر + ريفيت 2 ليتر در هكتار و يا بوتاكلر به نسبت 2 تا3 ليتر در هكتار + ريفيت يا سان رايس 2 ليتر در هكتار استفاده كردكه تاثير بسيار خوبي در كنترل علفهاي هرز خواهد داشت.

 

 

 

 

 

انتخاب بذر

 

          به دليل استفاده از يك نشا در هر كپه نيازي به مصرف زياد بذر نخواهد بود و در واقع يكي از مزاياي اين روش صرفه جويي در مصرف بذر مي باشددر اين روش 5 تا 6 كيلوبذر سبك سنگين شده براي نشاكاري يك هكتار كافي خواهد بود.بهتر است كه اين مقدار بذر را در زمان رسيدگي كامل مزرعه و از قسمتهاي عاري از علفهاي هرز و آفات وبيماريها خوشه چين كرد كه با توجه به كم بودن مقدار بذر كاملاٌ عملي است.سپس بذرهاي مربوطه را در داخل كيسه هاي جداگانه گذاشته و اتيكت زد و براي بذر پاشي در سال بعد استفاده كرد. عمليات سبك و سنگين كردن بذر حتماٌ بايد با محلول آب و نمك به نسبت 10 ليتر آب با 2 كيلوگرم نمك و يا 10 ليتر آب با 2 كيلوگرم سولفات آمونيوم انجام شود تا بتوان بذرهاي كاملاٌ پر و سالم را براي بذرپاشي در خزانه استفاده كرد. عمليات ضدعفوني كردن بذر نيز بايد با استفاده از سموم كاربوكسين تيرام به نسبت3 تا 5 در هزار و غيره بايد انجام شود.

 

 

 

 

 

 

 

آماده سازي خزانه و بذرپاشي

 

           نشاهارا مي توان هم در خزانه سنتي و هم در داخل جعبه نشا پرورش داد.بر اساس تجربه اينجانب نشاهايي كه در داخل جعبه پرورش يافتند پنجه بيشتري در داخل زمين اصلي توليد كردندو علاوه بر اين مي توان به راحتي از نشاهاي 15 روزه براي نشاكاري استفاده كرد و همچنين مسئله كندن نشااز خزانه وجود نداردو نشاها صدمه كمتري را متحمل مي شوند كه اين امر عوامل باعث افزايش چشمگير پنجه زني در داخل شاليزار خواهد شد.درحالتي كه از خزانه سنتي براي پرورش نشا استفاده شود بعد از آماده كردن خزانه 5 كيلوگرم بذر جوانه دار شده را در سطحي معادل 75 تا 80 متر مربع به صورت تنك پاشيده مي شود و سپس براي كنترل درجه حرارت با پلاستيك پوشش داده مي شود. 3 تا 4 روز اول بسته به بافت زمين خزانه آبياري نمي شود و سپس در روز 4 و 5 به مدت نيم تا يك ساعت خزانه غرقاب شده و سپس بلافاصله آب تخليه مي شود تا اثرات منفي علفكش استفاده شده در خزانه كمتر شود و سپس در شب خزانه غرقاب و در روز تخليه مي گردد. در چند روز پاياني و پس از گرفتن پوشش پلاستيك خزانه بايد غرقاب شود.و بعد از 15 تا حداكثر 17 روز بايد عمليات نشاكاري انجام شود.

 

براي آماده كردن خزانه به ازاي هر 100 متر مربع از 5/2 كيلوگرم اوره + 5/2 كيلوگرم سولفات پتاسيم + 2 كيلوگرم كود فسفره بسته به وضعيت حاصلخيزي خزانه استفاده مي گردد.البته به ازاي هر 100 متر مربع مي توان از 50 كيلوگرم كود مرغي پوسيده نيز استفاده نمود.در صورت پرورش نشا در جعبه نشا مراحل كار همانند پرورش نشا جعبه اي مي باشد. با اين تفاوت كه تراكم بذرپاشي بسياركم در 60 تا 70 گرم به ازاي هر جعبه در نظر گرفته مي شود( در روش معمول 150 تا180 گرم در نظر گرفته مي شود) تا بتوان نشاهاي قوي تري را توليد كرد. بعد از 12 تا 15 روز نشاها همراه با سيني نشا به زمين اصلي انتقال داده مي شوند.چون در اين روش كندن نشا از خزانه وجود ندارد و جوان بودن نشا را مي توان رعايت كرد پس از نشا در زمين اصلي مي توان از حداكثر پنجه زني در زمين اصلي بهره مند شد( حدودبيش از 30 پنجه در ارقم محلي).

 

 

 

 

 

نشاكاري در زمين اصلي

 

شامل مراحل زير مي باشد:

 

سن نشاء ،كندن نشا از خزانه ، انتقال نشا به زمين اصلي ، فاصله كاشت ، الگوي كاشت ،عمق كاشت و تعداد نشا در هر كپه.

 

 

 

سن نشاء:

 

          در اين روش بايد از نشاهاي بسيار جوان 12 تا حداكثر 17 روزه براي نشاكاري استفاده كرد تا بتوان از حداكثر پنجه زني در زمين اصلي بهره مند شد. چون هر چه سن نشا كمتر باشد ريشه هاي تاجي كه مولد توليد پنجه هستند در داخل زمين اصلي بدون هيج گونه صدمه اي تشكيل شده و برنج قادر خواهدبود  حداكثر پتانسيل پنجه زني خودش را نشان دهد. ولي در روش سنتي رايج معمولاٌكشاورزان از نشاهاي مسن استفاده مي كنند در نتيجه ريشه هاي تاجي در داخل خزانه تشكيل شده و در زمان كندن نشاها پاره مي شوند.

 

 

 

كندن نشاها از خزانه:     

 

          در زمان كندن نشاها بايد دقت شودكه كمترين صدمه به نشا وارد شود و تا جايي كه امكان دارد از پاره شدن ريشه و شكستكي ساقه و برگ جلوگيري شود و عمليات كندن نشاها را بايد به آهستگي انجام داد كه با توجه به سطح محدود خزانه اين كار عملي است. بر خلاف روش سنتي رايج كه نشاها را پس ار كندن از خزانه با كاه برنج و يا نخ مي بندند در اين روش بايد نشاها را بعد از كندن از خزانه در داخل يك سيني و يا جعبه نشا گذاشت و به زمين اصلي انتقال داد.

 

 

 

زمان انتقال نشاء:

 

          از پرت كردن نشا در زمين اصلي و تاخير در زمان انتقال نشاء به زمين اصلي بايد بر خلاف روش سنتي خوداري كرد و بلافاصله بايد نشاها را پس از كندن از خزانه به زمين اصلي انتقال داده و عمليات نشاكاري را ظرف كمتر از يك ساعت انجام داد. در روش سنتي كشاورزان معمولاٌ نشاها را در روز قبل از نشاكاري از خزانه كنده و در زمين اصلي پخش مي كنند و در روز بعد نشاكاري انجام مي شود كه اين كار باعث صدمه زدن به نشاها ، پاره گي و شكستن ساقه و برگ و كاهش پاگيري در زمين اصلي خواهد شد خصوصاٌ در روزهاي آفتابي كه مشكل حادتر خواهد بود.در بعضي مواقع بعد از 48 ساعت عمليات نشاكاري انجام مي شود.

 

 

 

فاصله كاشت:

 

            هر چه فاصله كاشت بيشتر باشد پنجه زني به دليل دريافت نور خورشيد بيشتر و مواد غذايي بيشتر در ريزوسفرريشه برنج افزايش خواهد يافت. حداقل فاصله اي كه در اين روش استفاده مي شود 25*25 سانتيمتر خواهد بود. فاصله 30 * 30 تا 40 *40 نيز در صورت رعايت كردن ساير عوامل موثر در اين روش براي افزايش پنجه دهي مطلوب تر خواهد بود.

 

 

 

تعداد نشا در هر كپه:

 

          مهمترين فاكتور در اين روش كشت برنج رعايت كردن نشاكاري يك عدد نشا بسيار جوان 12 تا 15 روزه در هر كپه مي باشد. زيرا براي حصول حداكثر پنجه دهي در داخل زمين اصلي مسئله رقابت بين بوته هاي نشا بايد حتماٌ حذف شود كه با انجام اين كا ر( تك نشا در هر كپه) رقابت بين بوته هاي برنج در هر كپه خذف خواهد شد و برنج مي تواند تا بيش از 80 عدد پنجه در ارقام محلي را نيز توليد كند كه چندين برابر شرايط موجود كشت برنج مي باشد.ولي متاسفانه كشاورزان هر ساله اقدام به نشاكاري بيش از 8 و گاهي تا 10 عدد نشا در هر كپه مي كنند كه اين امرباعث رقابت شديد بين بوته هاي نشا هر كپه شده و باعث ازبين رفتن تعداد زيادي از نشاها ي هر كپه و كاهش پنجه زني مي شود.  و از طرفي از نشاهاي مسن بيش از 35 تا 40 روزه استفاده مي كنند كه مزيد بر علت مي شود.

 

 

 

الگوي كاشت

 

          بر خلاف روش سنتي رايج كه كشاورزان نشاها را بطور تصادفي و به فواصل نامعين نشاكاري مي كنند در اين سيستم سعي در نشاكاري به صورت مربعي مي باشد تا همه بوته هاي برنج بتواند بطور يكسان از انرژي خورشيدي بهره مند شوند. در عمل كمي مشكل است و ممكن است باعث افزايش هزينه كارگري شود ولي اگر از كارگران ماهر استفاده شود و در نشاكاري عجله نكنند مي توانند تا حد قابل قبول الگوي كاشت مربعي را رعايت كنند.در امتداد عرض كرت مورد نظر نخي كشيده شده كه روي آن گره هايي به فواصل معين زده شده و كارگرها در محل مربوطه يك عدد نشا را در عمق كم نشاكاري مي كنند. سعي شود كه ريشه نشا تا حد امكان بطور افقي در سطح خاك قرار گيرد تا با صرف انرژي كمتر و زمان كمتر در خاك گسترش يافته وتوسعه يابد تا حد امكان بايد از خم كردن ريشه بطوري كه نوك ريشه به سمت بالا باشد اجتناب كرد . اگر در زمان نشاكاري به محض تماس دست با سطح خاك حدود چند سانتيمتر نشا بطور افقي در سطح خاك كشيده شده و سپس رها شود هم نشا به صورت عمودي در خاك قرار گرفته و هم ريشه نشا به طور افقي در خاك قرار مي گيرد.

 

 

 

آبياري  

 

          برنج گياهي متحمل به غرقابي و نه كاملاٌ غرقابي. و نيازي نيست كه هميشه به حالت غرقاب باشد.از طرفي براي تامين اكسيژن كافي و افزايش جذب مواد غذايي و تقويت ميكروارگانيسمهاي خاك و ايجاد سيستم ريشه اي قوي در برنج كاهش ورس و غيره نياز است كه روش آبياري موجود به روش آبياري متناوب تغيير يابد. اگر بتوان مزرعه را هميشه به حالت اشباع از آب نگه داشت مطلوبتر خواهد بود.اما در حال حاضر با توجه به كمبود منابع آبي مشكل و ريسك كا ر بالا خواهد بود بهتر است كه از روش آبياري متناوب استفاده شود .تا 10 روز بعد از نشاكاري براي افزايش پاگيري و كاهش رشد علفهاي هرز و استرس خشكي مزرعه به حالت غرقاب بوده و از روز يازدهم آبياري متناوب شروع مي شود. بدين صورت كه تا 5 روز مزرعه غرقاب( 3تا4 سانتيمتر) و سپس به مدت 2 روز تخليه آب صورت گيرد. با انجام اين كار اهداف مورد نظر نيز حاصل خواهد شد. لازم به ذكر است كه در زمان گل دهي مزرعه حتماٌ بايد به حالت غرقاب باشد تا 20 روز مانده به زمان برداشت كه مزرعه جهت آساني عمليات برداشت بايد زهكشي شود.

 

 

 

وجين

 

در اين روش كشت برنج براي كنترل علفهاي هرز از مبارزه تلفيقي به صورت تركيبي از مبارزه زراعي ، مكانيكي ، فيزيكي و شيميايي براي افزايش راندمان كنترل استفاده مي شود. يكي از بهترين روشها براي كنترل علفهاي هرز در اين سيستم عمليات وجين مي باشد. با انجام وجين بر خلاف ساير روشها مي توان كليه علفهاي هرز رشد كرده شامل يكساله ها، چندساله ها ، نازك برگها ، پهن برگها را به راحتي كنترل كرد. وجين علاوه بر كنترل علفهاي هرز باعث هوادهي شاليزار ، همچنين مخلوط شدن كودهاي سرك مصرف شده با خاك شاليزار ، تامين اكسيژن كافي ، افزايش جذب مواد غذايي و در نهايت افزايش پنجه دهي خواهد شد.در گذشته كه از علفكش استفاده نمي شد كاري بسيار دشوار و پرهزينه بود ولي در حال حاضر با وجود علفكشهاي مختلف و مبارزه تلفيقي اجرا شده انجام وجين آسانتر شده است. بسته به ميزان رشد علفهاي هرز مي توان دو يا سه بار عمليات وجين را انجام داد. وجين اول 15 روز بعد از نشاكاري بعد از تخليه آب و وجين دوم 10 روز بعد از وجين اول انجام مي شود. در اين زمان چنانچه از الگوي كاشت منظم براي نشاكاري استفاده شده باشد مي توان از روتاري وجين كن دستي و يا موتوري نيز استفاده كرد كه اگر در تلفيق با يكبار وجين هم باشد راندمان كار افزايش خواهد يافت.  

 

 

 

روش و زمان مصرف كود سرك

 

          در اين روش به مصرف كود سرك در مراحل مختلف رشد اهميت زيادي داده مي شود.50 درصد كود اوره در پايه و مخلوط با خاك مصرف مي شود ، 30 درصد در زمان وجين (15 تا 20 روز بعد از نشاكاري) و 20 درصد باقي مانده را 5 روز بعد از تشكيل خوشه اوليه يعني 25 روز قبل از زمان ظهور خوشه بايد مصرف نمود.

 

كود پتاسه را نيز مي توان در دو زمان مصرف كرد. 50 درصد بعنوان كود پايه و 50 درصد ذيگر را در زمان تشكيل خوشه اوليه بايد مصرف نمود. البته كود سولفات روي را نيز مي توان هم در قبل از نشاكاري به ميزان 20 تا 25 كيلوگرم در هكتارمصرف كرد و هم مي توان به عنوان استارتر مصرف كرد(به نسبت 2 در هزار) . در صورت عدم استفاده در حالتهاي مذكور مي توان به صورت محلول پاشي به ميزان نيم تا يك در هزار مزرعه را محلول پاشي نمود. در زمان سمپاشي بلاست مي توان از كودهاي مايع موجود (زربرگ برنج)به ميزان 500 تا700 سي سي در 100 ليتر آب استفاده كرد.

 

 

 

كنترل آفات و بيماري ها

 

كنترل آفات كرم ساقه خوار وسبزخوار برنج وبيماري بلاست وشيت بلايت وجيبرلا همانند روش كشت سنتي رايج مي باشد .

 

براي كنترل نسل دوم ساقه خوار مي توان از سموم

 

• ·       ديازينون                       10% گرانول       20 kg
• ·       ري جيت                     2%                     25 kg
• ·       پادان                            4 %             30-25 kg

 

استفاده نمود .همچنين از سموم مايع ديازينون  60% يا فنيتريتيون به ميزان 5/1 ليتر در هكتار نيز مي توان همراه با سمپاشي بلاست يا شيت بليت استفاده نمود .

 

براي كنترل بيماري بلاست از سموم تري سيكلازول (بيم) يا وين استفاده شود .از سموم تري سيكلازول به ميزان 500 gr در هكتار و وين 1 ليتر در هكتار زماني كه 10% خوشه ها ظاهر شدند استفاده مي شود البته 12-10 روز بعد از سمپاشي بايد تكرار شود .براي كنترل شيت بلايت مي توان از سموم پروپيكنونازول يا تيلت به ميزان 1 ليتر در هكتار در ارقام پرمحصول همانند بيماري بلاست استفاده شود .براي كنترل جيبرلا ضدعفوني بذر و مديريت مصرف كم كود ازته و زهكشي مزرعه بايد اعمال شود .

 

 

 

آبياري در زمان  گلدهي

 

          انجام آبياري متناوب را تا زمان گل دهي مي توان ادامه داد و در زمان گل دهي حتماً مزرعه بايد 4-3 cm  به حالت  غرقاب در آيد تا رطوبت در كانوپي گياه افزايش يافته ودرصد تلقيح زياد شود واز خشك كردن مزرعه در اين زمان جدداً بايد خودداري نمود .20 روز مانده به برداشت بايد آب داخل كرتها را كاملاً خالي نمود تا بتوان عمليات برداشت وحمل شالي را براحتي انجام داد .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

هدف از انجام اين طرح

 

-      افزايش عملكرد برنج حتي تا 2 برابر عملكرد موجود .

 

-   صرفه جويي در مصرف آب (به دلايل استفاده از آبياري متناوب تا 30% مي توان در مصرف آب صرفه جويي نمود).

 

-      حذف سطح خزانه از 300مترمربع در هكتار به 75 مترمربع

 

-      كاهش مصرف بذر تا 6-5 كيلوگرم در هكتار

 

-      كاهش هزينه نشاء كاري وكندن نشاء از خزانه

 

-      افزايش حاصلخيزي شاليزار از طريق مصرف كودهاي مرغي ،حيواني ،كودسبز

 

-      تقويت ميكرو ارگانسم هاي خاك

 

-      افزايش مقاومت گياه در برابر عوامل نامساعد آفات وبيماريها

 

-      افزايش درآمد كشاورزان خرد با افزايش توليد در واحد سطح

 

 

 

جمع بندي ونتيجه گيري

 

1. 1.      مديريت تلفيقي كنترل علف هاي هرز
2. 2.      مصرف كودهاي مرغي ودامي بجاي كودهاي شيميايي
3. 3.      انجام بذرپاشي درخزانه به ميزان 5 كيلوگرم در 80-75 مترمربع به صورت تنك
4. 4.      نشاء كاري بصورت تك بوته در هر كوپه (مهمترين فاكتور اين روش)
5. 5.      مصرف علفكش پيش از نشاء كاري بصورت تركيبي از علفكش هاي خانواده گرامينه وجگن ها
6. 6.      استفاده از نشاء جوان 17 روزه براي نشاء كاري
7. 7.      انجام وجين در دو نوبت
8. 8.      مصرف تقسيطي كودهاي اوره وپتاس
9. 9.      آبياري متناوب بجاي آبياري غرقابي

 

10. انجام الگوي كاشت مربعي

 

11. دقت در كنترل آفات وبيماري ها با توجه به حجم بالاي پنجه ها

 

12. تنظيم ارتفاع آب در حد 4-3 سانتيمتر در زمان گلدهي

 

 

 

 

روش نوین آبیاری برنج، راه حل ساده مقابله با خشکسالی در شالیزار

 روش نوین آبیاری برنج، راه حل ساده مقابله با خشکسالی در شالیزار

اقتباس از http://keshavarzirani.takbb.com/thread-143-post-186.html#pid186

 روش مرسوم آبیاری برنج در مناطق شمالی کشور غرقاب دائم با ارتفاع مناسب آب در تمامی طول فصل رشد این گیاه است. کمبود روز افزون منابع آبی که منجر به کاهش سهم کشاورزی و سرازیر شدن این منابع به بخشهای دیگر مثل شرب و صنعت می شود ما ار ناجار می سازد تا از منابع موجود با بالاترین راندمان استفاده نماییم.
یکی از راهکارهای موجود برای کاهش مصرف آب در کشت برنج تغییر روش مرسوم آبیاری غرقاب دائم به روش آبیاری تناوبی با دور مناسب آن رقم می باشد. ایجاد غرقاب دائم در آبیاری برنج نه تنها یک ضرورت نیست بلکه در مناطق خشک و نیمه خشک که حصول کارایی مصرف آب بالاتر، حائز اهمیت فراوان است، مقرون به فایده آن است که با پذیرش هزینه مدیریتی، با کاهش زمان یا مقدار آبیاری در مصرف آب صرفه جویی نماییم. اگر چه گاهی این قطع آب و تنش خشکی متعاقب آن باعث کاهش عملکرد برنج می شود، ولی در بعضی از مواقع اعمال مدیریت صحیح آبیاری و خشک کردن محیط ریشه تأثیری در کاهش عملکرد آن ندارد و حتی کاهش قطع آب با دور مناسب آن رقم باعث افزایش عملکرد دانه برنج نیز می شود. با اعمال مدیریت مناسب کاربرد آب و اعمال دور مناسبی از آبیاری می توان بدون ایجاد تنش آب و تبعات آن شامل کاهش عملکرد و اجزاء عملکرد و یا با درصد قابل قبولی از آن به میزان زیادی در مصرف آب صرفه جویی نمود. با همه این اطلاعات، لازم به ذکر است بدانیم که در صورت عدم وجود مدیریت مناسب و اعمال دور آبیاری بدون مطالعه موجب کاهش رطوبت خاک از حد مناسب و در پی آن کمتر شدن رشد گیاه، عملکرد، تأخیر در رسیدگی، رشد علفهای هرز، ایجاد ترک در سطح مزرعه، افزایش آب مصرفی در داخل مزرعه می شود و تأثیر بر راندمان کاربرد کود را شاهد خواهیم بود.
در طول سالهای 1990 پژوهشگران IRRI راهکارهای مؤفقیت آمیزی را در افزایش بهره وری آب مورد آزمایش قرار دادند که استفاده از این روشها به میزان 35 درصد راندمان مصرف آب را افزایش داد اما با کاهش عملکرد دانه همراه بود (Tabbal et al, 2002, Bouman and Tuong, 2001, Lu et al, 2000). به منظور دستیابی به عملکرد مطلوب همراه با افزایش راندمان مصرف آب، روش جدید آبیاری متناوب معرفی گردید. آزمایشات انجام شده در چین و فیلیپین، ذخیره آب با استفاده از این روش را 30-13 درصد اعلام نمودند (Cabangon et al, 2001, Belder et al, 2002). تابال و همکاران (1992) گزارش کرده اند که می توان در مرحله ای از مراحل رشد و یا در تمام مرحله رشد رطوبت خاک را در حد اشباع نگهداشت و از این طریق در مصرف آب برنج صرف جوئی کرد. باید توجه داشت که در این روش دو عامل استفاده از ارقام نامناسب و مدیریت ناقص علفهای هرز می تواند موجب کاهش عملکرد دانه شود (Shi et al, 2002, Tabbal et al, 1992).
نتایج حاصل از تحقیقات در ایران نیز نشان داده است که اعمال دور آبیاری تناوبی با دور مناسب در مقایسه با آبیاری غرقابی دائم هیچ گونه کاهش عملکردی را در پی نداشته و حتی در بعضی مواقع منجر به افزایش عملکرد گردید. ضمن اینکه با اعمال این روش آبیاری می توان در مواقع خشکسالی به میزان زیادی در مصرف آب مزرعه صرفه جویی نمود. آب صرفه جویی شده در این سالها می تواند برای استفاده در اراضی بدون آب بخصوص اراضی پایین دست به کار رود (اسدی و همکاران، 1383). نتایج تحقیق سعادتی (1377) در بررسی اثر تنش آب در مراحل مختلف رشد برنج بر روی عملکرد و تعیین میزان آب مصرفی رقمهای طارم و نعمت نشان داد که باید تا 3-2 هفته اول پس از نشاءکاری به منظور جلوگیری از رشد علفهای هرز، عمق آب ایستابی در کرت حدود 5-2 سانتیمتر حفظ گردد. پس از 2 هفته از مرحله نشاءکاری تا رسیدن، آبیاری به روش متناوب غرقاب و خشکاندن اجرا گردد، بدین ترتیب که عمق آب ایستابی در کرت را به ارتفاع 5 سانتیمتر رسانده و آبیاری نوبت بعدی زمانی انجام گردد که عمق آب ایستابی در کرت صفر گردد، یعنی آب ایستابی در کرت موجود نباشد.
با این روش آبیاری در مقایسه با روش سنتی و معمول منطقه شمال کشور (غرقابی دائم) در صورت کنترل علفهای هرز نه تنها عملکرد محصول کاهش معنی داری پیدا نمی کند، بلکه مقدار آب مصرفی کاهش می یابد و در نتیجه بهره وری از آب آبیاری افزایش می یابد بطوریکه تا حدود 33 درصد برای رقم محلی طارم و حدود 21 درصد برای رقم اصلاح شده نعمت می توان در مصرف آب صرفه جویی نمود.



در اینجا به اثرات عمده زیست محیطی آبیاری متناوب اشاره می گردد:

1- کاهش آلودگی خاک و آب
50 الی 80 درصد نفوذ و تراوش آب از شالیزارهای برنج را می توان با استفاده از آبیاری تناوبی کاهش داد (Mao Zhi, 1993). به دلیل نفوذ و تراوش آب، کودها نیز هدر می روند. مقادیر زیادی از کودها، بخصوص کود نیتروژن بر اثر نفوذ عمقی تحت روش آبیاری غرقابی هدر می رود ولی به دلیل کاهش 50 تا 80 درصدی نفوذ عمقی در روش آبیاری تناوبی تلفات کود بخصوص کود نیتروژن کاهش یافته است. فلاح و سعادتی (1370) طی آزمایشی در اراضی شالیزاری مازندران به این نتیجه رسیدند که بیشترین تلفات ازت مربوط به تیمارهائی بوده است که اوره در سطح خاک در حضور آب پاشیده شده و یا اینکه در حضور آب غرقابی با خاک مخلوط گردید، و کمترین مقدار تلفات موقعی بود که کود بدون حضور آب بلافاصله پس از مصرف با خاک مخلوط گردیده است.

2- بهبود تهویه خاک
پتانسیل رداکس خاک (پتانسیل اکسایشی کاهشی) تحت آبیاری ذخیره ای مزارع برنج 120 تا 200 درصد مزارع تحت آبیاری غرقابی می باشد (Mao Zhi, 1993). این بدان معنی است که تحت آبیاری تناوبی محتوی اکسیژن خاک افزایش، مقدار ادافون (Edaphon) افزایش و در نتیجه ترکیبات سمی خاک کاهش می یابد. بر اساس نتایج این تحقیق، مقدار آزادسازی آمونیوم در اراضی تحت آبیاری تناوبی 26 برابر بیشتر از اراضی آبیاری غرقابی می باشد. در حالی که میزان باکتریهای ارگانوفسفره (ترکیبهای شیمیایی فسفات) و باکتریهای تجزیه کننده سلولز به ترتیب 6 و 10 برابر بیشتر از اراضی تحت آبیاری غرقابی می باشند (He Shunzhi, 1993)
ادافونهای مهم دیگر در اراضی تحت آبیاری تناوبی بسیار بیشتر از اراضی تحت آبیاری غرقابی بودند. شرایطی نظیر سطح آب زیرزمینی پایین، پتانسیلهای بالای رداکس خاک (محتوی بیشتر اکسیژن خاک) و مقدار بیشتر ادافونها برای تغییر شکل و جذب کودهای آلی و کاهش ترکیبهای سمی خاک بسیار مطلوب است. بنابراین با استفاده از آبیاری تناوبی می توان خصوصیات خاک مزارع برنج را بهبود بخشید و همچنین باعث افزایش عملکرد محصول شد.

3- بهبود شرایط خرد اقلیم مزرعه
بر اساس نتایج این تحقیق، اثرات استفاده از آبیاری تناوبی برنج بر خرد اقلیم مزرعه عبارتند از تفاوت دمای هوای بین فاصله ردیفهای کشت در شب و روز که تا 1 الی 5 درجه سانتیگراد افزایش یافته و رطوبت نسبی بین ردیفها که 1 الی 5 درصد کاهش پیدا کرده است (Mao Zhi, 1993). شرایط خرد اقلیم کشاورزی در مزارع برنج تحت آبیاری تناوبی نه تنها برای رشد برنج مطلوب است بلکه برای کاهش بیماریها، آفات و حشرات و خوابیدگی (ورس) برنج بسیار مؤثر بوده است (Yan Jincui et al, 1993).

4- کاهش امراض و آفات برنج
نتایج ذکر شده بالا در مورد اثرات این روش آبیاری بر خرداقلیم مزارع برنج نظیر افزایش تفاوت دمای شب و روز و کاهش رطوبت نسبی برای کاهش بیماریها و آفات بسیار مطلوب است. آفات و بیماریها تحت شرایط آبیاری تناوبی به طور معنی داری کاهش می یابد و در نتیجه منجر به کاهش مصرف حشره کشهای آلوده کننده آب و خاک و برنج و بعلاوه کاهش هزینه تولید می گردد.

5- بهبود بیلان آبی و پیشرفت اقتصاد منطقه
نتایج ذکر شده نشان داد که مصرف آب و نیاز آبی برنج با استفاده از این روش آبیاری به میزان یک سوم کاهش می یابد و بنابراین نیاز انرژی برای آبیاری متناظر با آن می تواند کاهش یابد. کاهش مصرف آب و انرژی تحت شرایط آبیاری تناوبی برنج به حل مشکل کمبود آب کمک می کند و صنایع بومی و اقتصاد منطقه ای گسترش می یابد. با استفاده از این روش میلیونها مترمکعب آب در هر سال ذخیره می گردد. درآمد متوسط سالانه کشاورزان ناشی از افزایش عملکرد و همچنین فعالیت های صنایع بومی منطقه 8 الی 20 درصد افزایش یافته است

اقتباس از سایت http://keshavarzirani.takbb.com/thread-143-post-186.html#pid186